Cài áo thường được đặt bên trái, ngang khoảng giữa vai và đầu ngực, nghiêng theo đường ve áo hoặc đường cổ áo; với áo vest nam, chỗ quen thuộc là ve áo trái, gần khuyết áo. Đây là thói quen phổ biến chứ không phải quy định; điều quan trọng hơn là cài đúng cách để kim không làm rách vải và cài áo không rủ xuống.
Cài áo, còn gọi là ghim cài áo hay brooch, là món trang sức ít gặp ở Việt Nam so với nhẫn, dây chuyền, nhưng đang được nhiều người dùng lại: trên áo vest, áo dài, áo khoác, khăn choàng, mũ, túi. Bài này hướng dẫn vị trí cài theo từng loại áo, cách xuyên kim cho từng loại vải, các kiểu chốt và chỗ hay hỏng, cách giữ cài áo bền.
Vì sao thường cài bên trái
Có nhiều cách giải thích vì sao cài áo hay nằm bên trái. Cách giải thích thực tế nhất liên quan đến áo vest nam: khuyết áo trên ve thường nằm bên trái, nơi xưa kia cài hoa, nên các phụ kiện trên ve cũng quen đặt ở đó. Một cách giải thích khác là phần lớn người thuận tay phải, cài bên trái dễ thao tác, và người đối diện nhìn vào thì cài áo nằm ở phía bên phải của họ, theo chiều đọc. Không có cách nào là chân lý; đó là thói quen được lặp lại thành quen mắt.
Bạn hoàn toàn có thể cài bên phải, giữa ngực, ở cổ áo, trên vai, ở eo. Áo có hàng cúc lệch, áo có túi ngực bên trái, áo có hoạ tiết dày bên trái đều là lý do hợp lý để đổi bên. Cài áo đeo cùng thẻ tên ở nơi làm việc thì thường đặt khác bên với thẻ tên để không chồng lên nhau.
Điều quan trọng là cân đối với toàn bộ trang phục. Nếu bạn đã có dây chuyền mặt lớn ở giữa ngực, cài áo lệch sang một bên sẽ giữ được nhịp. Nếu bông tai lớn, cài áo nên nhỏ hoặc bỏ. Một quy tắc dễ nhớ: chỉ một điểm nhấn chính trên phần thân trên.
Vị trí cài theo từng loại áo
Bảng là gợi ý theo thói quen phổ biến, bạn có thể đổi theo kiểu áo và sở thích.
| Loại áo | Vị trí hay chọn | Ghi chú |
|---|---|---|
| Áo vest, blazer | Ve áo trái, khoảng ngang khuyết áo | Nghiêng theo đường ve; cài áo nhỏ đến vừa |
| Áo dài | Bên trái, gần vạt chéo, dưới vai một chút | Tránh chỗ đường may tà áo; vải mỏng cần cẩn thận |
| Áo sơ mi | Cổ áo khi cài kín cúc, hoặc trên túi ngực | Cài áo nhỏ, nhẹ để vải không rủ |
| Áo len, áo dệt kim | Bên trái, ngang ngực | Xuyên qua kẽ sợi, không xuyên sợi |
| Áo khoác dạ, măng tô | Ve áo hoặc cổ áo | Hợp cài áo lớn, nặng |
| Khăn choàng | Chỗ hai mép khăn gặp nhau | Dùng cài áo thay kẹp giữ khăn |
| Váy liền, áo không cổ | Vai trái hoặc đường cổ | Giữ khoảng cách với dây chuyền |
Với áo dài, nhiều người chọn cài áo nhỏ hình hoa, hình lá, kim loại cùng màu với bông tai. Lụa và voan mỏng dễ lộ lỗ kim, nên ưu tiên cài áo nhẹ, kim mảnh, và xuyên vào chỗ có đường may hay lớp lót nếu có.
Cách cài để không làm thủng, rách vải
Phần lớn hư hại do cài áo đến từ kim to, cài áo nặng và cách xuyên kim. Làm theo các bước này để giữ áo.
- Xác định vị trí, lật mặt trái áo ra nếu được để nhìn rõ chỗ kim sẽ đi qua.
- Với vải dệt thoi như vải vest, sơ mi: đẩy kim xuyên qua giữa các sợi vải, không xuyên đứt sợi. Xoay nhẹ đầu kim để tìm kẽ.
- Với len, đồ dệt kim: luồn kim qua kẽ giữa các mũi đan, không xuyên vào sợi len.
- Xuyên vào, đi một đoạn ngắn dưới vải, rồi xuyên ra. Đoạn vải ôm kim càng ngắn thì càng ít kéo vải.
- Cài chốt chặt. Thử lắc nhẹ cài áo xem có xoay, lệch không.
- Với cài áo nặng, đặt một miếng vải nhỏ hoặc miếng nỉ ở mặt trái áo để kim xuyên qua cả hai lớp, chia lực ra.
- Khi tháo, mở chốt rồi rút kim theo đúng hướng xuyên vào, không kéo xéo.
Lụa, voan, satin mỏng rất dễ lộ lỗ kim vĩnh viễn. Với các loại vải này, cân nhắc cài áo kiểu kẹp hoặc nam châm, hoặc cài vào chỗ có đường may, viền, lớp lót. Đồ da thật xuyên kim là để lại lỗ mãi mãi, nên cài vào đúng một chỗ cố định nếu thích.
Các kiểu chốt cài áo
Kim và chốt hình chữ C. Kiểu đơn giản nhất: kim gài vào một móc hình chữ C. Thường gặp ở cài áo cũ và cài áo giá thấp. Dễ bung khi vướng, nhất là khi kim bị cong nhẹ.
Chốt xoay an toàn. Móc giữ kim có một vòng xoay khoá lại sau khi gài kim. Chắc hơn nhiều so với chữ C, đáng chọn cho cài áo có giá trị.
Hai kim song song. Cài áo dài hoặc nặng có hai kim để giữ không xoay, không rủ. Cần xuyên cả hai kim đúng hướng.
Kim đinh và nút chặn. Một kim thẳng xuyên qua vải, phía sau giữ bằng nút chặn giống nút bông tai hoặc nút bướm. Thường gặp ở huy hiệu, ghim cài nhỏ. Nút chặn bằng cao su dễ lỏng theo thời gian.
Nam châm. Hai mảnh hút nhau qua lớp vải, không xuyên kim. Hợp với vải mỏng. Lưu ý: người dùng thiết bị y tế cấy ghép nên hỏi bác sĩ trước khi đeo nam châm sát ngực.
Kẹp. Cài áo kẹp vào mép vải như kẹp tóc. Không thủng vải nhưng chỉ dùng được ở mép, cổ áo, ve áo.
Cài áo nam: ve áo, cà vạt và đồ trang trọng
Với nam giới, cài áo chủ yếu xuất hiện trên ve áo vest. Những kiểu phổ biến là ghim cài ve nhỏ dạng đinh, cài áo hình hoa, hình lá, hình học, và dây xích nối hai điểm trên ve. Vị trí quen thuộc là ve trái, gần khuyết áo hoặc ngay trên khuyết. Cài áo ve nên nhỏ, nhẹ, cùng tông với khuy măng sét hay kẹp cà vạt nếu có.
Ở dịp trang trọng như đám cưới, nhiều người chọn cài hoa thật hoặc hoa vải trên ve thay cho cài áo kim loại. Phần trang phục chú rể và cưới hỏi có ở các trang chuyên về trang sức cưới; ở đây chỉ nhắc rằng cài áo kim loại và hoa cài ve thường không đeo cùng lúc trên một ve.
Cài áo nam không nên lớn hơn chiều rộng ve áo. Ve mảnh hợp cài áo nhỏ, ve rộng của áo vest cổ điển chịu được cài áo vừa. Huy hiệu tổ chức, câu lạc bộ cũng thường đặt ở ve trái; nếu có huy hiệu thì không thêm cài áo trang trí bên cạnh.
Giữ cài áo bền, không mất
Cài áo hay mất vì chốt bung khi áo bị cọ, móc vào túi xách hay dây an toàn. Vài thói quen dưới đây giúp giữ cài áo lâu.
- Kiểm tra kim có cong không. Kim cong không gài chặt vào chốt. Nắn lại nhẹ hoặc nhờ thợ.
- Đổi chốt chữ C sang chốt xoay cho cài áo có giá trị. Thợ kim hoàn làm được.
- Tháo cài áo trước khi giặt, ủi. Máy giặt làm cài áo va đập, ủi nóng làm hỏng đá dán, men.
- Tháo trước khi đeo túi đeo chéo, thắt dây an toàn nếu cài áo nằm ở đường dây đi qua.
- Cất trong hộp có ngăn, kim gài vào chốt. Kim để hở cào xước các món khác và dễ cong.
- Lau nhẹ bằng khăn mềm. Cài áo có men, đá dán thì không ngâm nước.
Cài áo cũ của gia đình thường có chốt chữ C đã yếu. Trước khi đeo ra ngoài, nên nhờ thợ kiểm tra và thay chốt an toàn hơn, giữ nguyên phần mặt cài áo.
Những cách dùng cài áo ngoài áo
Cài áo không chỉ để gắn trên áo. Nhiều người dùng cài áo để giữ khăn choàng thay cho việc thắt nút, vừa gọn vừa có điểm nhấn. Cài áo cũng có thể gắn lên mũ, lên quai túi, lên dây đeo túi máy ảnh, hay giữ hai vạt áo khoác không cúc.
Với tóc, một số cài áo nhỏ có thể gắn vào dải ruy băng buộc tóc. Với rèm cửa hay khăn trải bàn ngày lễ, cài áo cũ không còn đeo có thể thành món trang trí. Trong những cách dùng này, chú ý kim cài để không làm đau người khác khi ôm, khi chạm, và không gắn cài áo có chi tiết nhỏ lên đồ của trẻ em.
Nếu có nhiều cài áo, một cách trưng bày là ghim chúng lên một tấm vải dạ căng trên khung, vừa cất vừa ngắm được. Kim cài vào dạ không bị cong, các món không va vào nhau.
Chọn cài áo theo chất liệu và trọng lượng
Mặt cài áo có thể làm từ rất nhiều chất liệu. Chất liệu quyết định trọng lượng, độ bền và cách chăm sóc, từ đó quyết định cài áo hợp với loại vải nào.
| Chất liệu mặt | Trọng lượng | Hợp với vải | Chăm sóc |
|---|---|---|---|
| Vàng, vàng tây đặc | Nặng vừa đến nặng | Vải vest, dạ, len dày | Lau khăn mềm, đánh bóng ở tiệm khi cần |
| Vàng mỏng dập rỗng | Nhẹ | Hầu hết các loại vải | Tránh va đập, dễ móp |
| Thép, đồng mạ | Nhẹ đến vừa | Sơ mi, áo khoác, túi | Không ngâm nước, lớp mạ mòn dần |
| Có men màu | Vừa | Vải dày vừa | Tránh va đập làm sứt men, không ngâm nước |
| Đính đá, pha lê | Vừa đến nặng | Vải vest, dạ | Kiểm tra chấu, đá dán không ngâm nước |
| Có ngọc trai, hạt | Nhẹ đến vừa | Áo dài, váy, khăn | Tránh nước hoa, kem dưỡng, lau khô |
Nguyên tắc chung là vải càng mỏng thì cài áo càng phải nhẹ. Một cài áo đính đá nặng trên áo sơ mi lụa sẽ kéo vải trĩu xuống thành một nếp gấp xấu và có thể làm rách quanh lỗ kim. Ngược lại, cài áo quá nhỏ, quá nhẹ trên áo măng tô dạ dày trông lọt thỏm.
Nếu có cài áo cũ của mẹ, bà để lại, đó thường là món có kim và chốt đã qua nhiều năm. Kiểm tra kỹ trước khi đeo ra ngoài, và nếu mặt cài áo có đá hay men, hỏi thợ trước khi làm bất cứ việc sửa chữa nào dùng nhiệt.
Câu hỏi thường gặp
Cài áo nữ cài bên trái hay bên phải?
Bên trái là thói quen phổ biến, nhưng không bắt buộc. Nhiều người cài bên phải khi áo có túi hay hoạ tiết bên trái, hoặc khi đeo thẻ tên bên trái. Điều quan trọng là cài áo cân đối với dây chuyền, bông tai và kiểu áo.
Cài áo có làm hỏng áo dài lụa không?
Có thể để lại lỗ kim trên lụa mỏng. Chọn cài áo nhẹ, kim mảnh, xuyên qua kẽ sợi, và nếu được thì cài vào chỗ có đường may hoặc lớp lót. Cài áo nam châm hoặc kẹp là lựa chọn an toàn hơn cho lụa.
Làm sao để cài áo không bị rủ xuống?
Dùng cài áo nhẹ hơn, cài ở chỗ vải dày hoặc có đường may, xuyên kim một đoạn ngắn, và đặt thêm một miếng vải nhỏ ở mặt trái áo để chia lực. Cài áo dài nên có hai kim. Vải mỏng mà cài áo nặng thì gần như luôn rủ.
Có nên đeo cài áo cùng dây chuyền không?
Được, nhưng nên giữ một điểm nhấn chính. Dây chuyền mảnh đi với cài áo vừa, hoặc dây chuyền mặt lớn đi với cài áo nhỏ lệch sang một bên. Cùng màu kim loại giúp tổng thể đồng bộ.
Cài áo bị gãy kim có sửa được không?
Thường được. Thợ kim hoàn có thể hàn kim mới vào đế, hoặc thay cả bộ chốt và kim, giữ nguyên mặt cài áo. Cài áo có men, đá dán cần thợ cẩn thận vì nhiệt hàn có thể làm hỏng men và keo.
