Trang sức phong cách đường phố là kiểu đeo kim loại có khối và có tiếng nói: dây xích dày, khoen tai cỡ lớn, nhẫn bản to hoặc nhẫn mặt vuông, vòng xích, dây xích treo quần, mặt chữ cái hoặc biểu tượng. Kim loại thường sáng màu, bề mặt bóng hoặc đen, dáng gợi đồ công nghiệp. Phong cách này không phân giới; nam hay nữ đều đeo theo cùng tinh thần.
Gốc gác của nó trộn từ nhiều dòng: văn hoá hip hop ở Mỹ những năm tám mươi với dây vàng dày, giới trượt ván và nhạc punk với khoen, đinh tán, xích kim loại thô. Ở Việt Nam, phong cách này đi cùng áo rộng, giày thể thao, quần túi hộp. Bài này nói món nào làm nên phong cách, chọn chất liệu nào cho bền, cách kiểm một sợi xích dày trước khi mua, và những điều cần để ý khi đeo món nổi bật ngoài phố.
Đường phố khác cổ điển và boho ở chỗ nào
Cổ điển đề cao sự cân đối và kín đáo, boho đề cao dấu tay và chất liệu mộc. Đường phố thì muốn món đồ được nhìn thấy từ xa: một sợi xích nằm trên áo phông, một đôi khoen lớn, một chiếc nhẫn mặt vuông ở ngón trỏ. Kích cỡ và khối lượng là ngôn ngữ chính, đi kèm cảm giác kim loại cứng, đường nét thẳng, mắt xích lặp lại.
Điều đó không có nghĩa là càng to càng tốt. Người đeo phong cách này lâu thường chọn một hai món thật nặng tay làm trục, rồi thêm vài món nhỏ hơn cùng màu kim loại. Đeo cả xích to, khoen to, nhẫn to, vòng to cùng lúc dễ thành bộ hoá trang hơn là phong cách.
Khác biệt nữa là thái độ với kim loại không quý. Trong nhiều phong cách, thép hay đồ mạ bị coi là hàng thay thế; ở đường phố, thép không gỉ, titan, kim loại phủ đen lại là chất liệu chính danh, được chọn vì bền, chịu va đập và có màu lạnh hợp tinh thần công nghiệp.
Những món đặc trưng của trang sức đường phố
Bảng dưới gom các món hay gặp, kèm điều cần nhìn khi chọn từng món.
| Món | Dáng hay gặp | Cách đeo | Điều cần nhìn khi chọn |
|---|---|---|---|
| Dây chuyền xích dày | Xích cuban (mắt dẹt khít), xích figaro, xích rope, xích mắt tròn to | Một sợi sát cổ hoặc hai sợi dài ngắn khác nhau | Mắt xích khít đều, khoá chắc, mép không sắc |
| Mặt dây | Chữ cái, khoá móc, thẻ bài, hình khối kim loại | Treo trên xích vừa hoặc dây mảnh hơn | Móc treo đủ rộng cho xích luồn qua |
| Khoen tai | Khoen tròn bản dày, khoen vuông, khoen có mắt xích | Một đôi, hoặc khoen to một bên và nụ một bên | Khoá khít, trọng lượng vừa với dái tai |
| Nhẫn | Nhẫn mặt vuông, nhẫn bản rộng, nhẫn xích, nhẫn đen | Nhiều chiếc, thường ở ngón trỏ và ngón út | Cạnh đã vê, không cấn khi nắm tay |
| Vòng – lắc tay | Lắc xích to, vòng kiềng cạnh vuông | Đeo cùng đồng hồ to mặt | Khoá không mở khi tay va đập |
| Dây xích treo quần | Xích dài móc từ đai quần vào túi sau | Một sợi bên hông | Móc hai đầu chắc, xích không quá dài để vướng |
Xích là trục của phong cách này, nên phần lớn chi phí và sự chú ý nên dồn vào sợi xích đầu tiên. Mặt dây, nhẫn, khoen thêm dần sau.
Chọn chất liệu: thép, bạc, vàng hay đồ mạ
Thép không gỉ. Là lựa chọn phổ biến nhất cho xích dày vì cứng, chịu va đập, ít xỉn, giá dễ tiếp cận. Loại thép hay dùng cho trang sức có hàm lượng niken thấp hơn thép thường, nhưng người dị ứng niken vẫn nên thử trước hoặc hỏi bác sĩ da liễu nếu từng có phản ứng.
Thép phủ đen hoặc phủ vàng bằng PVD. Lớp phủ bền hơn mạ điện thông thường, giữ màu khá lâu, nhưng vẫn mòn ở chỗ cọ xát nhiều như khoá và mặt trong nhẫn. Chỗ mòn lộ màu thép bên dưới.
Bạc. Sáng, mềm hơn thép, xỉn khi để ẩm; xích bạc dày rất nặng tay. Chuyện chọn và giữ đồ bạc có bài riêng ở các trang chuyên về bạc, ở đây chỉ nhắc rằng bạc hợp người thích tự đánh bóng đồ của mình.
Vàng. Xích vàng dày là biểu tượng gốc của phong cách hip hop. Xích vàng đặc rất nặng và giá trị cao, nên nhiều sợi trên thị trường là loại rỗng ruột để nhẹ hơn; xích rỗng dễ móp, khó sửa hơn xích đặc. Hỏi rõ đặc hay rỗng trước khi chọn.
Đồng mạ. Rẻ, nhiều mẫu, hợp thử phong cách trước khi đầu tư. Lớp mạ mỏng mòn nhanh với mồ hôi, và đồng có thể để vệt xanh trên da. Coi đây là đồ theo mùa.
Kiểm một sợi xích dày trước khi mua
Xích dày nhìn chắc chắn nhưng có nhiều điểm yếu ẩn. Trình tự kiểm dưới đây áp dụng cho mọi chất liệu:
- Cầm sợi xích thả thẳng xuống: xích tốt rủ đều, không có đoạn cứng gập hay mắt bị xoắn.
- Vuốt dọc sợi xích trên mu bàn tay: không có mép sắc, không móc vào sợi lông tay.
- Nhìn kỹ từng mắt dưới đèn: mối hàn của mỗi mắt phải liền; mắt hở khe là chỗ sẽ bung đầu tiên.
- Mở đóng khoá chục lần: khoá hộp phải kêu "tách" rõ và có chốt an toàn phụ; khoá càng cua phải có lò xo bật mạnh.
- Hỏi xích đặc hay rỗng, đọc dấu khắc chất liệu gần khoá, đối chiếu với thông tin ghi trên hoá đơn.
- Đeo thử để biết độ dài: xích dày nằm sát cổ cho cảm giác gọn, xích dài hơn rơi xuống giữa ngực hợp đeo kèm mặt.
Với xích nặng, khoá là thứ chịu tải lớn nhất. Một sợi xích tốt mà khoá yếu vẫn là sợi xích dễ mất.
Đeo món nổi bật ngoài phố: an toàn trước, phong cách sau
Món đường phố được thiết kế để người khác nhìn thấy, và đó cũng là rủi ro. Vài thói quen giúp bạn đeo yên tâm hơn:
- Ở nơi đông người, trên xe máy dừng đèn đỏ: món vàng nặng ở cổ dễ thu hút sự chú ý không mong muốn. Nhiều người kéo khoá áo khoác che bớt hoặc chọn xích thép cho những ngày đi đường xa.
- Khi chơi thể thao, trượt ván, đá bóng: tháo xích và khoen, vì kéo giật có thể làm trầy cổ, rách dái tai.
- Khi đi xe máy đường dài: xích dày đập vào ngực theo nhịp xe, dây xích quần có thể vướng vào yên. Gom gọn hoặc tháo.
- Khi làm việc với máy móc: dây và xích có thể cuốn vào bộ phận quay. Đây là lý do nhiều xưởng yêu cầu tháo trang sức.
- Khi tham gia sự kiện đông: khoen lớn dễ bị kéo khi chen lấn; thay bằng nụ hoặc khoen ôm sát.
Phong cách có thể phô ra, còn thông tin về giá trị món đồ thì nên giữ kín. Không cần kể món mình đeo là vàng thật hay nặng bao nhiêu với người lạ.
Phối xích và khoen với trang phục đường phố
Trang sức đường phố sống cùng trang phục rộng, chất liệu dày và giày thể thao. Vài cách phối giúp món kim loại ăn nhập với quần áo thay vì đứng riêng:
- Áo phông cổ tròn: xích sát cổ nằm ngay trên đường viền cổ áo là cách đeo quen thuộc nhất; xích dài hơn rơi lên mặt vải trơn làm nền cho mặt dây.
- Áo hoodie: dây mũ và xích dễ rối vào nhau. Chọn xích ngắn nằm trong cổ áo, hoặc xích dài đeo ra ngoài và rút gọn dây mũ.
- Áo sơ mi mở hai cúc: một sợi xích vừa lộ ra ở khoảng hở cổ áo cho vẻ thoải mái mà vẫn gọn; tránh treo mặt to trên áo sơ mi mỏng vì kéo trễ vải.
- Quần túi hộp, quần jean: dây xích treo quần đi từ đai bên hông vào túi sau, không nên dài quá đầu gối để không vướng khi ngồi xe.
- Áo khoác da, áo bò: kim loại trắng hoặc đen hợp màu khoá kéo, đinh tán trên áo; chọn cùng tông để bộ đồ có nhịp chung.
- Trang phục nữ ôm dáng: một đôi khoen bản dày cỡ vừa với xích mảnh hơn ở cổ giữ được tinh thần đường phố mà không nặng nề.
Màu kim loại nên lặp lại ít nhất một lần trên người: khoá kéo, khoá thắt lưng, mặt đồng hồ. Khi màu xích khớp với các chi tiết kim loại khác của trang phục, bộ đồ trông có chủ ý hơn hẳn.
Hiểu lầm hay gặp về trang sức đường phố
"Phong cách này chỉ dành cho nam." Xích dày, khoen to và nhẫn mặt vuông được nữ đeo rất nhiều, nhất là kết hợp với trang phục rộng. Phong cách đường phố vốn không chia trang sức theo giới.
"Càng nặng càng đẹp." Xích quá nặng làm mỏi cổ, kéo áo lệch và khó đeo cả ngày. Tỉ lệ với khổ người và độ rộng vai quan trọng hơn số gam.
"Đồ thép là đồ rẻ tiền." Thép không gỉ là vật liệu chính danh của phong cách này. Một sợi xích thép làm kỹ, khoá tốt, mép vê tròn thường đeo bền hơn một sợi đồng mạ vàng cùng dáng.
"Mạ vàng dày là vàng." Lớp mạ dù dày đến đâu vẫn là lớp phủ bên ngoài kim loại khác. Đọc kỹ chữ "plated", "PVD" trên mô tả và dấu khắc trên món đồ; đó là thông tin quyết định cách giữ gìn và giá trị khi bán lại.
Xây một bộ đường phố từ món đầu tiên
Nếu mới bắt đầu, hãy chọn một sợi xích vừa phải bằng thép, độ dài sát cổ hoặc ngang xương đòn. Sợi này đeo được với hầu hết áo phông, áo hoodie, áo sơ mi mở cúc. Đeo một vài tuần để biết mình thích độ dày đó hay muốn to hơn, rồi mới tính đến xích nặng hơn hoặc kim loại quý.
Món thứ hai thường là nhẫn hoặc khoen tai, chọn cùng màu kim loại với xích. Nhẫn mặt vuông ở ngón trỏ hoặc ngón út là lựa chọn quen thuộc; khoen bản dày cỡ vừa hợp cả người tóc ngắn lẫn tóc dài. Ba món cùng màu kim loại đã đủ thành một bộ có chủ ý.
Sau đó có thể thêm món tạo cá tính: mặt dây chữ cái đầu tên, thẻ bài khắc một từ, lắc xích to ở cổ tay. Nên giữ nguyên tắc mỗi lần thêm một món và đeo thử với cả tủ đồ, tránh mua cả bộ một lúc rồi phát hiện vài món không hợp nhịp sống của mình.
Câu hỏi thường gặp
Dây cuban là gì?
Đó là kiểu xích có mắt dẹt, xếp khít và hơi xoắn nhẹ, nằm phẳng trên da, thường làm khá dày. Kiểu xích này gắn với phong cách hip hop và được làm từ nhiều chất liệu: vàng, bạc, thép. Mắt khít giúp xích trông liền, nhưng cũng khiến xích kém mềm hơn các kiểu mắt rời.
Xích thép không gỉ đeo đi tắm được không?
Thép không gỉ chịu nước tốt hơn đồ mạ và đồ đồng, nhưng xà phòng, dầu gội để lại cặn trong kẽ mắt xích làm xích mờ dần. Nếu lỡ đeo, rửa lại bằng nước sạch và lau khô. Với thép có lớp phủ PVD, tiếp xúc nước xà phòng thường xuyên sẽ làm lớp phủ mòn nhanh hơn.
Xích rỗng và xích đặc khác nhau thế nào khi đeo?
Xích rỗng nhẹ hơn nhiều với cùng kích cỡ, đeo lâu ít mỏi cổ, nhưng mắt xích dễ móp khi va đập và khó sửa khi bị bẹp. Xích đặc nặng, chắc, sửa dễ hơn. Món định đeo hằng ngày, va chạm nhiều thì xích đặc bền hơn.
Đeo nhẫn bản to ở ngón trỏ có bất tiện không?
Ngón trỏ cử động nhiều nhất khi cầm bút, gõ phím, cầm điện thoại, nên nhẫn bản to ở đây dễ va và dễ trầy. Chọn nhẫn có mép trong vê tròn, cỡ vừa không quá chật, và tháo ra khi làm việc nặng tay.
Có nên đeo xích dày khi đi phỏng vấn?
Tuỳ ngành. Ở các ngành sáng tạo, thời trang, âm nhạc, một sợi xích vừa phải có thể là điểm cộng thể hiện cá tính. Ở môi trường trang trọng hơn, nên chọn xích mảnh hoặc giấu dưới cổ áo, giữ món nổi bật cho ngoài giờ.
Làm sao để xích thép không bị xỉn?
Lau khô sau khi ra mồ hôi, tránh để chung với hoá chất như nước hoa, thuốc tẩy. Thỉnh thoảng rửa bằng nước ấm pha xà phòng nhẹ, dùng bàn chải mềm chải kẽ mắt xích rồi lau khô. Cất trong túi kín để tránh ẩm và bụi.
