Muốn chọn vòng kiềng kín cho vừa, bạn đo chu vi quanh bàn tay ở chỗ rộng nhất khi khép các ngón và gập ngón cái vào lòng bàn tay, rồi chia cho 3,14 để ra đường kính trong tối thiểu. Cổ tay chỉ quyết định vòng sẽ rơi lỏng bao nhiêu sau khi đã qua được bàn tay. Đó là chỗ khác hẳn giữa đo vòng kiềng và đo lắc.
Nhiều người đo cổ tay rồi mua vòng, về nhà mới biết vòng không qua được khớp ngón cái. Ngược lại, có người chọn vòng thật rộng cho dễ đeo rồi thấy vòng trượt xuống chạm mu bàn tay mỗi khi rửa bát. Bài này đi từ cách đo tại nhà, cách đọc ni vòng ở tiệm, tới chuyện nên chọn tròn, oval hay bản lề khi số đo khớp tay và cổ tay cách xa nhau.
Đo chu vi bàn tay tại nhà
Bạn cần một thước dây mềm của thợ may. Không có thì dùng một sợi chỉ không giãn và một thước kẻ. Đo vào buổi chiều, khi tay đã hoạt động cả ngày, sẽ sát thực tế hơn đo lúc vừa ngủ dậy.
- Khép bốn ngón tay sát nhau, gập ngón cái vào trong lòng bàn tay sao cho đầu ngón cái hướng về phía ngón út. Đây là tư thế tay khi bạn luồn vòng vào.
- Quấn thước quanh chỗ rộng nhất của bàn tay, thường là ngang khớp gốc ngón cái và khớp gốc ngón út. Thước sát da nhưng không siết lõm thịt.
- Đọc số đo theo centimet. Đo hai lần, lấy số lớn hơn.
- Chia số đo cho 3,14 để ra đường kính tối thiểu mà lòng vòng phải có. Ví dụ giả định: chu vi 18,5 cm thì đường kính khoảng 5,9 cm.
- Đo thêm chu vi cổ tay ở ngay trên xương cổ tay để biết vòng sẽ rơi lỏng bao nhiêu.
- Ghi lại cả hai số, kèm tay nào. Tay thuận thường to hơn tay kia một chút.
Nếu bạn có sẵn một chiếc vòng kiềng đang đeo vừa, cách chắc nhất là đặt vòng lên giấy, đo đường kính trong từ mép trong bên này sang mép trong bên kia. Con số đó đáng tin hơn mọi phép tính, vì nó đã được tay bạn kiểm chứng.
Đọc ni vòng ở tiệm: đường kính trong, không phải đường kính ngoài
Ở phần lớn tiệm Việt Nam, cỡ vòng kiềng được gọi theo đường kính trong, đo bằng milimet hoặc centimet. Có tiệm dùng một cây côn hình nón khắc vạch để đo vòng, có tiệm dùng bộ vòng mẫu cho khách đeo thử. Với vòng nữ, phần lớn rơi vào khoảng trên dưới năm đến sáu centimet, nhưng con số đó chỉ để hình dung, cỡ của bạn phải theo bàn tay bạn.
Bản vòng càng dày thì lòng vòng càng hẹp với cùng đường kính ngoài. Hai chiếc vòng nhìn to như nhau, chiếc bản tròn dày có thể chật hơn chiếc bản dẹt mỏng. Vì vậy, khi so cỡ, luôn hỏi đường kính trong và đo phía trong vòng.
Một điểm nữa là hình dạng mặt cắt. Vòng có mặt trong cong tròn, kiểu thợ gọi là lòng tròn hay lòng mo, trượt qua khớp tay dễ hơn vòng có mặt trong phẳng cạnh vuông. Người có khớp tay to mà muốn vòng kín nên ưu tiên lòng tròn, và mép vòng được bo nhẵn. Khi đeo thử ở tiệm, đừng chỉ hỏi "có vào không", nên để ý cảm giác lúc vòng đi qua khớp ngón cái: hơi chặt là bình thường, nhưng phải dùng sức ép đến đau là quá nhỏ.
Độ rơi: vòng nằm ở đâu trên cổ tay
Độ rơi là khoảng trống giữa vòng và cổ tay sau khi đã đeo vào. Đây là sở thích, không có chuẩn, nhưng mỗi mức có hệ quả riêng trong sinh hoạt.
| Độ rơi | Cảm giác | Hợp với | Điều cần biết |
|---|---|---|---|
| Sát | Vòng nằm yên quanh xương cổ tay | Vòng bản lề, vòng oval | Với vòng kín, gần như chỉ đạt được khi khớp tay nhỏ |
| Vừa | Vòng trượt nhẹ khi giơ tay, không chạm mu bàn tay | Đa số người đeo hằng ngày | Mức dễ sống nhất cho vòng kiềng kín |
| Lỏng | Vòng rơi chạm mu bàn tay khi cúi xuống | Vòng mảnh đeo nhiều chiếc | Hay va vào mặt bàn, bồn rửa; dễ trầy |
| Rất lỏng | Vòng tự tuột khi vung tay hoặc buông thõng | Không nên | Rủi ro rơi mất khi đi đường |
Người khớp tay nhỏ, cổ tay đầy thì vòng kín thường nằm ở mức sát hoặc vừa. Người khớp tay to, cổ tay mảnh thì vòng kín buộc phải lỏng, và đó là lúc nên nghĩ đến kiểu khác thay vì cố chọn vòng kín nhỏ hơn.
Khi khớp tay to mà cổ tay nhỏ
Vòng oval kéo lại được một ít. Vì lòng vòng dẹt theo chiều cổ tay, khi luồn theo chiều dài thì vẫn qua được bàn tay, còn khi xoay lại thì nằm sát hơn vòng tròn cùng chu vi. Đeo đúng chiều mới có tác dụng, nên tập luồn vài lần ở tiệm.
Vòng bản lề tách hẳn hai số đo. Bạn chọn theo cổ tay, không quan tâm bàn tay nữa. Đây là kiểu hợp nhất cho người khớp to, người lớn tuổi khớp ngón đã biến dạng, hoặc ai bị sưng tay theo mùa.
Vòng hở và lắc là hai lựa chọn còn lại. Vòng hở lách vào từ bên hông cổ tay; lắc chỉ cần đo cổ tay cộng thêm độ dư tuỳ thích. Phần đo lắc đã được hướng dẫn kỹ ở nhiều trang về cỡ trang sức nên bài này chỉ nhắc.
Đừng chọn vòng kín nhỏ hơn số đo bàn tay. Cố ép một vòng chật qua khớp có thể làm trầy da, bầm khớp, và tệ hơn là không tháo ra được khi tay sưng. Ví dụ giả định: chu vi bàn tay 19 cm mà chọn vòng đường kính 5,7 cm vì "cho ôm" là đặt mình vào đúng tình huống đó.
Đeo và tháo vòng kiềng kín đúng cách
Cách luồn tay quyết định một chiếc vòng vừa có đi qua được khớp hay không. Làm theo trình tự này thì không cần dùng sức.
- Rửa tay, để khô, hoặc thoa một lớp mỏng kem dưỡng tay hay xà phòng loãng nếu da khô ráp.
- Khép các ngón, gập ngón cái vào lòng bàn tay như lúc đo, cho bàn tay nhỏ nhất có thể.
- Đưa vòng qua các đầu ngón trước, nghiêng vòng một chút để mép vòng trượt qua khớp ngón út trước, sau đó mới qua khớp ngón cái.
- Tay kia đỡ vòng, xoay nhẹ theo chiều kim đồng hồ khi đi qua chỗ rộng nhất, không giật mạnh.
- Tháo theo chiều ngược lại: khép tay, gập ngón cái, nghiêng vòng qua khớp ngón cái trước.
Nếu vòng đã vào mà tay sưng lên không tháo ra được, đừng kéo mạnh. Giơ tay cao hơn tim vài phút cho bớt sưng, chườm mát, thoa xà phòng rồi thử lại. Nếu tay đau nhiều, tê, đổi màu, hãy đến cơ sở y tế gần nhất và làm theo hướng dẫn của nhân viên y tế.
Đo cho người khác và mua làm quà
Mua vòng kín làm quà mà không biết số đo là canh bạc khó thắng. Cách kín đáo nhất là mượn một chiếc vòng người đó đang đeo vừa, đặt lên giấy và vẽ theo mép trong, hoặc đo nhanh đường kính trong bằng thước. Không có vòng mẫu thì vòng bản lề, vòng hở hay lắc dây trượt là lựa chọn an toàn hơn nhiều.
Với cha mẹ lớn tuổi, nên đo vào cuối ngày, vì tay người lớn tuổi thường hơi sưng vào buổi chiều, và để ý khớp ngón tay có bị to lên không. Với người đang mang thai, tay có thể phù tăng dần trong những tháng cuối, nên tránh vòng kín vừa khít trong giai đoạn này.
Khi mua, hỏi tiệm có cho đổi cỡ trong một thời gian nhất định không, và vòng có nới hoặc thu được không. Vòng kiềng đặc trơn thường chỉnh được ở mức nhỏ bằng cây nong; vòng rỗng, vòng có hoa văn chạy đều hay vòng đính đá thì khó chỉnh hơn nhiều. Biết trước điều này giúp bạn quyết định có cần chắc số đo hơn trước khi trả tiền hay không.
Cuối cùng, hãy ghi số đo của từng người trong nhà vào điện thoại: chu vi bàn tay khép, chu vi cổ tay, tay nào, đo ngày nào. Lần sau mua quà hay đặt làm, bạn chỉ cần mở ra là có, khỏi phải đoán. Nếu sau vài năm thấy vòng cũ chật hơn, đó cũng là dấu hiệu để đo lại, vì bàn tay người thay đổi chậm nhưng đều đặn theo tuổi.
Những sai lầm hay gặp khi chọn cỡ vòng kiềng
Phần lớn chuyến quay lại tiệm để đổi vòng đến từ vài nhầm lẫn lặp đi lặp lại. Đọc trước danh sách này giúp bạn tránh được gần hết.
- Đo cổ tay rồi chọn vòng kín theo cổ tay. Vòng kín phải qua được bàn tay, nên số đo cổ tay chỉ dùng để đoán độ rơi. Chọn theo cổ tay gần như chắc chắn là chật.
- Đo lúc sáng sớm, đeo thử lúc trưa nắng. Tay thay đổi trong ngày. Đo lúc tay nhỏ nhất rồi chọn vòng vừa khít thì đến chiều sẽ thấy khó tháo.
- Chỉ nhìn đường kính ngoài. Hai chiếc vòng nhìn bằng nhau có thể chênh vài milimet ở lòng trong, do bản dày mỏng khác nhau.
- Chọn vòng kín nhỏ để "cho chắc khỏi rơi". Ép qua khớp được một lần không có nghĩa là tháo ra được dễ dàng, và tay sưng lên là bạn bị kẹt.
- Quên mất tay sẽ thay đổi. Tăng cân, mang thai, tuổi tác, mùa nóng đều làm tay to ra. Vòng đeo cả đời nên chừa một chút khoảng dư.
- Mua vòng có hoa văn chạy đều rồi mới hỏi chỉnh cỡ. Hoa văn liền mạch, đá đính quanh vòng, khung rỗng đều làm việc nới thu khó hoặc không làm được.
- Không thử cài mở với vòng bản lề. Khoá bấm nhỏ có thể rất khó với người ngón tay yếu, mà điều đó chỉ lộ ra khi tự tay cài ngay tại quầy.
Một nguyên tắc dễ nhớ: với vòng kín, khi phân vân giữa hai cỡ thì chọn cỡ rộng hơn. Vòng hơi lỏng vẫn đeo được hằng ngày, còn vòng chật thì sẽ nằm trong hộp.
Câu hỏi thường gặp
Tay phải và tay trái có cần đo riêng không?
Nên đo riêng. Tay thuận thường có khớp và cơ to hơn một chút, đôi khi chênh đủ để một chiếc vòng vừa tay trái lại chật tay phải. Nếu bạn định đeo vòng ở tay nào, hãy đo đúng tay đó, và đo vào buổi chiều.
Có cách nào đo không cần thước dây không?
Có. Dùng một sợi chỉ hoặc dải giấy mảnh quấn quanh bàn tay khép ở chỗ rộng nhất, đánh dấu chỗ hai đầu gặp nhau, rồi duỗi ra đo bằng thước kẻ. Chỉ phải là loại không co giãn. Sai số có thể vài milimet, nên khi phân vân, chọn rộng hơn một nấc.
Vòng oval có cần đo khác vòng tròn không?
Vẫn đo chu vi bàn tay như vòng tròn, nhưng khi so với vòng oval cần hỏi cả hai trục: trục dài và trục ngắn. Trục dài phải đủ để bàn tay khép đi qua theo chiều nghiêng, trục ngắn quyết định vòng ôm cổ tay bao nhiêu. Thử trực tiếp vẫn là cách chắc nhất.
Vòng hơi chật một chút đeo lâu có rộng ra không?
Không. Kim loại không giãn ra vì được đeo. Vòng chật hôm nay thì vẫn chật, chỉ có tay bạn thay đổi theo thời tiết, cân nặng, tuổi tác. Nếu thấy chật, nên nhờ thợ nới khi còn có thể, hoặc đổi cỡ, đừng chờ "đeo quen".
Đo tay cho trẻ đeo vòng kín thế nào?
Bàn tay trẻ thay đổi nhanh nên vòng kín vừa hôm nay có thể chật sau vài tháng. Nếu vẫn chọn vòng kín, đo như người lớn và kiểm tra lại thường xuyên. Nhiều gia đình chọn lắc có khoá hoặc vòng có chỉnh cỡ để tháo được nhanh khi cần, an toàn hơn cho trẻ.
Vì sao cùng một số đo mà vòng tiệm này vừa, tiệm kia chật?
Có thể do cách gọi cỡ khác nhau, tiệm thì theo đường kính trong, tiệm theo chu vi, cũng có thể do bản vòng dày mỏng và hình dạng lòng vòng khác nhau. Cách tránh nhầm là luôn hỏi rõ con số đó đo ở đâu, và nếu được, đeo thử trực tiếp.
