Vòng bắp tay đeo ở phần trên cánh tay, giữa vai và khuỷu tay, thường ở chỗ bắp tay bắt đầu thon lại; vòng vừa là vòng không tuột xuống khi thả lỏng tay, không siết đau khi bạn co tay hay gồng cơ. Vì bắp tay thay đổi kích thước khi vận động, kiểu hở chỉnh được hoặc kiểu xoắn lò xo dễ đeo hơn kiểu khép kín.
Vòng bắp tay là món ít gặp ở Việt Nam, xuất hiện chủ yếu trong trang phục biểu diễn, chụp ảnh, tiệc theo chủ đề, đồ đi biển. Ở một số nơi, đó là món trang sức truyền thống lâu đời. Bài này hướng dẫn đo bắp tay, chọn kiểu vòng, chất liệu, phối trang phục và đeo sao cho không tuột, không để lại vết hằn.
Vòng bắp tay trong trang phục các nơi
Vòng đeo ở cánh tay trên có lịch sử ở nhiều nền văn hoá. Ở Ấn Độ, vòng bắp tay thường được gọi là bajuband, là một phần của trang sức cưới và lễ hội, có khi được làm bằng vàng chạm trổ. Trong nghệ thuật cổ của Ai Cập, Hy Lạp, hình người đeo vòng ở cánh tay xuất hiện khá nhiều. Một số dân tộc ở Đông Nam Á cũng đeo vòng tay kim loại lớn, có khi đeo lên cao gần khuỷu.
Ở Việt Nam ngày nay, vòng bắp tay chủ yếu xuất hiện trong trang phục biểu diễn múa, trang phục chụp ảnh nghệ thuật, đồ đi biển, tiệc hoá trang. Đây không phải món trang sức đeo hằng ngày phổ biến, và thường được chọn để tạo điểm nhấn với áo không tay.
Vì ít gặp, nhiều người mua vòng bắp tay lần đầu không biết đo và chọn thế nào, rồi gặp hai tình huống: vòng tuột xuống khuỷu khi thả tay, hoặc vòng siết đau, để lại vết đỏ sau vài giờ. Cả hai đều tránh được nếu hiểu cánh tay trên thay đổi ra sao khi vận động.
Đo bắp tay để chọn vòng
Bắp tay to lên khi co tay, gồng cơ, và nhỏ lại khi thả lỏng. Vòng phải nằm giữa hai trạng thái này.
- Quyết định vị trí vòng sẽ nằm. Phổ biến là ngay trên chỗ bắp tay to nhất, về phía vai, hoặc ngay dưới chỗ to nhất, về phía khuỷu tay.
- Thả lỏng cánh tay xuôi theo người. Quấn thước dây mềm quanh vị trí đã chọn, sát da nhưng không siết. Ghi số đo thả lỏng.
- Co tay vuông góc, nắm chặt tay để bắp tay căng lên. Đo lại ở cùng vị trí. Ghi số đo khi gồng.
- Vòng hở hoặc vòng xoắn nên chỉnh được trong khoảng giữa hai số đo, gần với số đo thả lỏng cộng một chút.
- Với vòng khép kín, đường kính phải đủ để luồn qua khuỷu tay và cẳng tay, nên vòng thường rộng hơn bắp tay và có xu hướng tuột.
Đo vào buổi chiều, khi cơ thể đã hoạt động, sẽ sát thực tế hơn. Nếu bạn định đeo vòng khi biểu diễn, múa, hãy đo khi cánh tay ấm sau vài phút khởi động, vì cơ sẽ to hơn lúc nghỉ.
Các kiểu vòng bắp tay
Ba kiểu chính, khác nhau ở cách giữ vòng trên cánh tay.
| Kiểu | Cách giữ | Ưu | Nhược |
|---|---|---|---|
| Vòng hở (arm cuff) | Khung cứng có khe, bóp nhẹ cho ôm | Dễ đeo, chỉnh được | Bóp nhiều lần kim loại mỏi; có thể xoay |
| Vòng xoắn lò xo | Khung kim loại xoắn nhiều vòng, đàn hồi ôm tay | Ôm tốt khi cơ thay đổi, ít tuột | Kéo giãn mạnh làm mất đàn hồi |
| Vòng khép kín | Luồn qua tay, nằm ở chỗ thon | Không khe, không chỉnh | Hay tuột, khó chọn cỡ |
| Vòng có khoá, bản lề | Mở ra, ôm tay, cài lại | Ôm vừa, chắc | Khoá khó cài bằng một tay ở cánh tay trên |
| Vòng dây xích có khoá | Xích mềm quanh bắp tay | Nhẹ, ôm theo cơ | Có thể trượt xuống nếu không có điểm giữ |
Vòng xoắn lò xo là kiểu dễ đeo nhất cho người mới, vì độ đàn hồi tự điều chỉnh theo cơ tay. Vòng hở bản rộng nhìn mạnh, hợp biểu diễn. Vòng khép kín đẹp nhưng chỉ hợp người có bắp tay thon dần rõ rệt về phía khuỷu, để vòng có chỗ "dừng".
Đeo vòng bắp tay đúng cách
Vòng hở: lách từ phía trong cánh tay. Đặt khe hở vào phía trong cánh tay, chỗ mềm hơn, ấn nhẹ cho vòng ôm vào, xoay khe về phía sau hoặc phía trong. Không banh rộng vòng mỗi lần đeo.
Vòng xoắn: luồn từ cổ tay lên, vặn nhẹ. Đưa đầu xoắn qua bàn tay, xoay vòng như vặn ốc dọc theo cánh tay cho đến vị trí mong muốn. Tháo thì xoay ngược lại.
Đặt vòng ở chỗ có điểm dừng. Ngay trên chỗ bắp tay to nhất là vị trí vòng ít tuột nhất, vì phần to bên dưới chặn vòng lại.
Kiểm tra khi co tay. Sau khi đeo, co tay, giơ tay lên cao, vẫy tay. Vòng không được siết đau, không tuột xuống.
Đeo thử vài giờ trước dịp quan trọng. Vết hằn và cảm giác tê chỉ lộ ra sau một thời gian đeo. Thử ở nhà trước khi đeo đi biểu diễn, đi tiệc.
Phối với trang phục
Vòng bắp tay chỉ phát huy khi cánh tay trên được để lộ: áo không tay, váy hai dây, áo trễ vai, đồ đi biển, trang phục biểu diễn. Với áo tay ngắn, vòng có thể bị tay áo che một phần, trông lấp ló. Một số người đeo vòng bắp tay ngoài tay áo voan mỏng, nhưng kiểu này dễ làm nhăn vải và vòng xoay.
Một chiếc vòng bắp tay thường đã là điểm nhấn mạnh. Khi đeo, nên giản lược vòng tay ở cùng bên, hoặc chỉ đeo vòng tay mảnh. Dây chuyền, bông tai nên vừa phải để vòng bắp tay giữ vai trò chính.
Màu kim loại đồng bộ với các món khác: vòng bắp tay vàng vàng đi cùng bông tai vàng; vòng bạc, vàng trắng đi cùng trang sức trắng. Với trang phục biểu diễn có nhiều màu, vòng kim loại trơn thường dễ phối hơn vòng có đá màu.
Đeo một bên hay cả hai bên đều được. Một bên tạo sự bất đối xứng, thu hút ánh nhìn; hai bên tạo vẻ cân đối, trang trọng, hay gặp trong trang phục múa.
An toàn và thoải mái
Cánh tay trên có mạch máu và dây thần kinh chạy gần bề mặt. Một vòng siết quá chặt trong nhiều giờ có thể gây khó chịu. Vài điểm cần nhớ.
- Vòng không được siết đến mức để lại vết hằn sâu. Vết đỏ nhẹ khi tháo ra là bình thường, vết hằn sâu kèm tê là quá chặt.
- Tháo ra ngay nếu thấy tê, lạnh, đổi màu ở cánh tay hay bàn tay. Nếu triệu chứng không hết sau khi tháo, đến cơ sở y tế.
- Không đeo khi ngủ. Nằm đè lên tay đeo vòng có thể làm vòng ép mạnh.
- Tháo khi tập thể thao, tập tạ. Cơ căng to, vòng siết lại; va chạm cũng làm méo vòng.
- Mang thai, phù nề, người có bệnh về tuần hoàn: hỏi bác sĩ trước khi đeo vòng ôm sát trong thời gian dài.
- Đi viện, đo huyết áp: tháo vòng ra, vì vị trí đo huyết áp thường ở cánh tay trên.
Mép vòng hở nên bo tròn, mặt trong nhẵn. Vòng xoắn có hai đầu nhọn cần được bo kỹ, vì đầu vòng chạm vào da phía trong cánh tay, chỗ da mỏng.
Chất liệu và giữ vòng bền
Vòng bắp tay thường có đường kính lớn hơn vòng tay, nên lượng kim loại nhiều hơn. Vàng đặc làm vòng bắp tay sẽ khá nặng; nhiều mẫu làm bằng vàng tây bản mảnh, vàng rỗng, hoặc đồng mạ, thép để nhẹ hơn. Vòng xoắn lò xo cần kim loại có độ đàn hồi tốt, thường là hợp kim cứng; vàng tuổi cao mềm không giữ được độ xoắn lâu.
Vòng hở bị bóp chỉnh nhiều lần sẽ mỏi, có thể nứt ở điểm uốn, giống như vòng tay hở. Chỉnh một lần cho vừa, sau đó giữ nguyên. Vòng xoắn bị kéo giãn mạnh sẽ mất độ đàn hồi, không ôm tay nữa; đeo và tháo bằng cách xoay, không kéo dãn vòng.
Cất vòng bắp tay trong hộp đủ rộng, không đè lên, vì đường kính lớn và bản mỏng dễ méo. Vệ sinh bằng khăn mềm, nước ấm, xà phòng dịu, lau khô. Vòng mạ không chà mạnh.
Vòng bắp tay dùng cho biểu diễn hay bị va chạm, rơi. Kiểm tra mép, khe hở, đầu xoắn sau mỗi lần dùng, mang ra thợ nắn lại nếu méo.
Nếu vòng bắp tay là món của gia đình hay món đặt làm riêng, chụp ảnh và ghi lại số đo bắp tay lúc vòng vừa. Sau này nhờ thợ làm lại hay chỉnh cỡ, bạn có sẵn thông tin để đối chiếu.
Vòng bắp tay cho biểu diễn múa và chụp ảnh
Trong biểu diễn múa, vòng bắp tay phải chịu những chuyển động mạnh: vung tay, xoay người, nâng tay cao liên tục. Vòng xoắn lò xo hoặc vòng hở ôm khá chặt là lựa chọn phổ biến, có khi thêm một miếng băng dính hai mặt chuyên dùng cho trang phục ở mặt trong để vòng không xoay. Nên tập với vòng trong buổi tổng duyệt, vì cảm giác đeo khi múa khác hẳn khi đứng yên.
Trang phục biểu diễn thường dùng vòng đồng mạ, hợp kim nhẹ, kích thước lớn để nhìn rõ từ xa. Vòng vàng thật nặng, đắt và ít cần thiết với khán giả ngồi xa sân khấu. Nếu dùng vòng của đoàn, kiểm tra mép và đầu xoắn trước khi đeo, vì vòng dùng nhiều lần có thể bị méo, sắc mép.
Khi chụp ảnh, vòng bắp tay bắt sáng tốt khi cánh tay đặt nghiêng, hơi xa thân người. Vòng sát người dễ bị lẫn vào nếp áo hay bóng tối. Vòng bóng gương có thể loá trong ánh đèn flash; vòng mặt nhám hoặc chạm hoa văn cho ảnh dịu hơn.
Sau buổi biểu diễn, chụp ảnh, tháo vòng ra, lau mồ hôi, kiểm tra da cánh tay. Vết đỏ nhẹ sẽ mất sau ít phút. Nếu vết hằn sâu hay tê kéo dài, lần sau chọn vòng rộng hơn hoặc giảm thời gian đeo.
Câu hỏi thường gặp
Vòng bắp tay đeo bên trái hay bên phải?
Không có quy định. Nhiều người đeo bên tay không thuận để ít va chạm, hoặc bên phía được nhìn thấy nhiều khi chụp ảnh. Trang phục múa thường đeo cả hai bên. Chọn theo trang phục và cảm giác thoải mái.
Vòng bắp tay hay bị tuột xuống thì làm sao?
Đặt vòng ngay trên chỗ bắp tay to nhất để có điểm chặn, chỉnh vòng hở ôm hơn một chút, hoặc đổi sang vòng xoắn lò xo. Vòng khép kín hay tuột vì phải đủ rộng để luồn qua khuỷu tay.
Nam giới có đeo vòng bắp tay được không?
Được. Vòng bắp tay có mặt trong trang phục của nam giới ở nhiều nền văn hoá. Ngày nay nam giới đeo chủ yếu trong biểu diễn, chụp ảnh, tiệc chủ đề. Chọn bản rộng vừa phải, kiểu trơn hoặc chạm, cỡ phù hợp với bắp tay.
Đeo vòng bắp tay cả ngày có sao không?
Nếu vòng vừa, không siết, đeo cả ngày thường không vấn đề. Tháo ra khi ngủ, khi tập thể thao, và ngay khi thấy tê, lạnh, đổi màu ở tay. Người có bệnh lý tuần hoàn nên hỏi bác sĩ trước.
Có thể dùng vòng tay to làm vòng bắp tay không?
Đôi khi được, với vòng hở có thể bóp chỉnh hoặc vòng có đường kính phù hợp. Tuy nhiên vòng tay thường có khung và độ cong theo cổ tay, khi đeo lên bắp tay có thể không ôm đều. Thử trực tiếp và kiểm tra khi co tay.
