Vòng tay hở được đeo bằng cách áp khe hở vào phần hẹp nhất ở bên hông cổ tay, lách vào rồi xoay cho khe nằm ở mặt dưới; không banh khe ra mỗi lần đeo. Nếu khe vừa tay thì vòng nằm yên, không cần bóp. Chỉnh khe chỉ nên làm một lần, nhẹ tay, ở phần thân giữa chứ không ở hai đầu vòng.
Vòng hở được nhiều người chọn vì không phải luồn qua bàn tay, không có khoá để bung, đeo tháo nhanh. Nhưng cũng chính kiểu này hay gãy đôi ở một điểm sau vài năm, gần như luôn do bị banh ra bóp vào quá nhiều lần. Bài này giải thích cơ chế đó, hướng dẫn đeo, chỉnh và chọn vòng hở cho từng dáng tay.
Đeo và tháo vòng hở đúng cách
Cổ tay người không tròn: mặt trong và mặt ngoài rộng, hai bên hông hẹp. Vòng hở tận dụng chính điểm hẹp đó.
- Xoay bàn tay cho cạnh ngón út hướng lên. Nhìn từ đầu cổ tay, bạn sẽ thấy phần mỏng nhất nằm ở hai bên hông.
- Đặt khe hở của vòng áp vào phần hông cổ tay phía ngón út, ngay trên xương cổ tay.
- Ấn nhẹ cho vòng lách qua phần hông. Khe vừa thì vòng trượt vào mà không cần banh tay.
- Xoay vòng một phần tư vòng tròn để khe nằm ở mặt trong cổ tay, phía có mạch, nơi ít va chạm nhất.
- Khi tháo, xoay khe về lại phía hông cổ tay rồi lách ra theo đúng đường vào.
Sai lầm phổ biến nhất là kéo hai đầu vòng ra cho rộng rồi úp lên mặt trên cổ tay, sau đó bóp lại. Làm vậy mỗi ngày, chỉ sau một thời gian là phần thân vòng bị uốn hàng trăm lần ở cùng một vùng.
Vì sao vòng hở hay gãy đôi: chuyện kim loại bị mỏi
Kim loại khi bị uốn ở nhiệt độ thường sẽ cứng dần lên ở chỗ bị uốn, thợ gọi là kim loại bị "chai" hoặc bị mỏi. Uốn ít lần thì vòng chỉ cứng hơn một chút, thậm chí giữ dáng tốt hơn. Uốn đi uốn lại nhiều lần ở cùng một chỗ thì vùng đó giòn đi, xuất hiện vết nứt rất nhỏ ở mặt trong, rồi một hôm vòng gãy làm đôi khi bạn chỉ bóp nhẹ.
Vòng hở bản mỏng và hẹp chịu ảnh hưởng nhiều nhất, vì lực tập trung vào một mặt cắt nhỏ. Vòng có hoa văn chạm sâu cũng yếu hơn ở các rãnh chạm. Vàng tuổi cao mềm, uốn dễ nhưng dễ méo; vàng tây và bạch kim cứng hơn, giữ dáng tốt hơn khi đeo nhưng chịu kém việc banh ra bóp vào liên tục.
Thợ kim hoàn có thể ủ lại kim loại, tức là nung nóng để vùng bị chai mềm trở lại, trước khi uốn chỉnh lớn. Ở nhà thì không làm được việc đó, nên quy tắc là chỉnh một lần cho vừa, không biến việc banh bóp thành thói quen. Nếu bạn thấy ở mặt trong vòng có một đường mảnh như sợi tóc gần chỗ hay uốn, nên mang ra thợ kiểm tra trước khi nó gãy hẳn.
Chỉnh khe hở một lần cho vừa tay
Nếu vòng hơi rộng hoặc hơi chật, có thể tự chỉnh nhẹ với vàng, bạch kim bản vừa. Vòng đính đá, vòng rỗng, vòng thép, titan thì nên để thợ làm.
- Đeo vòng vào theo cách ở trên, xác định cần khép hay nới bao nhiêu. Thường chỉ cần vài milimet.
- Tháo vòng ra. Cầm vòng bằng cả hai bàn tay, các ngón cái đặt ở phần thân giữa vòng, không đặt ở hai đầu.
- Ép hoặc kéo thật chậm, đều tay, để cả cung vòng cong theo, không gập một điểm.
- Đeo thử lại. Nếu chưa vừa, lặp lại thêm một lần nhỏ nữa thay vì một lần mạnh.
- Khi đã vừa, dừng lại và để nguyên. Ghi nhớ cảm giác đeo đó.
Đừng dùng kìm hay ép vòng vào mép bàn. Kìm để lại vết hằn trên bề mặt, ép vào mép bàn tạo một chỗ gập góc, đều là những điểm yếu về sau. Nếu cần chỉnh nhiều, thợ có cây nong hình trụ và búa da để uốn đều cả vòng mà không để vết.
Bản rộng hay hẹp: chọn theo cổ tay và việc làm
Bản vòng là chiều rộng của vòng khi nhìn từ trên xuống. Vòng hở có biên độ bản rất rộng, từ sợi mảnh đến tấm to gần nửa cẳng tay.
| Bản vòng | Hợp với | Chú ý |
|---|---|---|
| Mảnh, dưới nửa centimet | Cổ tay nhỏ, đeo cùng đồng hồ, đeo hằng ngày ở văn phòng | Dễ bị bóp méo, đừng chỉnh nhiều |
| Trung bình | Phần lớn cổ tay, đeo một chiếc đơn | Cân đối giữa giữ dáng và thoải mái |
| Rộng | Cổ tay dài, áo tay ngắn hoặc tay lỡ, dịp cần điểm nhấn | Cấn khi gập cổ tay, vướng khi gõ phím |
| Rất rộng, ôm cẳng tay | Dịp đặc biệt, chụp ảnh, sân khấu | Phải theo đúng độ thuôn của cẳng tay, nên thử trực tiếp |
Bản càng rộng thì mép vòng càng cần bo tròn mềm. Mép sắc ở vòng bản rộng cạ vào da mặt trong cổ tay mỗi lần gập, sau vài giờ là đỏ rát. Khi thử, gập cổ tay lên xuống vài lần để kiểm tra trước khi chọn.
Đầu vòng và khe hở: chi tiết nhỏ quyết định đeo có êm không
Hai đầu vòng nên tròn và nhẵn. Đầu vòng chạm vào da mặt trong cổ tay suốt ngày. Đầu cắt bằng, cạnh sắc là thứ cạ da, móc vào sợi vải áo len, tất mỏng. Đầu bo tròn hoặc có hạt tròn nhỏ ở cuối thì êm hơn hẳn.
Khe hở vừa đủ rộng để lách qua, không rộng hơn. Khe quá rộng làm vòng tuột ra khi bạn chống tay, xách túi nặng hay với đồ. Khe quá hẹp buộc bạn phải banh vòng mỗi lần đeo. Với phần lớn người, khe khoảng bằng độ dày phần hông cổ tay là vừa.
Vòng hở có hai đầu đính đá cần thêm cẩn thận. Hai viên đá ở đầu vòng là điểm chạm đầu tiên khi va vào cạnh bàn. Chấu giữ đá có thể bị cong, đá lỏng ra. Kiểm tra chấu định kỳ bằng cách lắc nhẹ gần tai, nghe có tiếng lạch cạch không.
Vòng hở xoắn hai đầu chéo nhau là một biến thể. Hai đầu không đối diện mà chồng lên nhau một đoạn, nhìn như sợi dây thắt. Kiểu này giữ chắc hơn trên cổ tay vì không có khe thẳng, nhưng cách đeo vẫn là lách từ bên hông.
Vòng hở trong sinh hoạt hằng ngày
Với người làm văn phòng, vòng hở mảnh đeo tay không thuận là kiểu ít phiền nhất: nhẹ, không gõ vào bàn phím, tháo nhanh khi cần rửa tay. Nếu đeo tay thuận, để ý khi viết tay, đầu vòng hay tì vào mặt giấy hoặc cạ vào mép bàn.
Khi làm bếp, rửa bát, giặt đồ, nên tháo vòng hở ra. Nước nóng, xà phòng không làm hỏng vàng, nhưng tay đẩy nồi, vắt khăn tạo đúng loại lực có thể bóp méo vòng. Đồ mạ thì lớp mạ mòn nhanh hơn khi gặp chất tẩy.
Khi ngủ, vòng hở có thể tuột ra hoặc bị đè méo. Nhiều người có thói quen tháo vòng hở trước khi ngủ và đặt vào một khay cố định, vừa giữ dáng vòng vừa không lạc. Khi đi du lịch, đặt vòng hở vào hộp cứng thay vì nhét vào túi vải chung với đồ khác, vì túi bị đè sẽ ép vòng biến dạng.
Vòng hở cũng là kiểu dễ phối với đồng hồ và các vòng khác vì bạn có thể chọn bản mảnh, đeo sát. Phần phối nhiều món với nhau có bài riêng trên trang; ở đây chỉ lưu ý: vòng hở kim loại cứng đeo sát mặt đồng hồ sẽ để lại vết trên vỏ, nên giữ một khoảng nhỏ giữa hai món.
Vòng hở theo từng chất liệu
Cùng một kiểu dáng, chất liệu quyết định vòng hở giữ dáng ra sao, chỉnh được bao nhiêu và hỏng theo kiểu nào. Bảng dưới xếp các chất liệu hay gặp ở quầy trang sức.
| Chất liệu | Giữ dáng | Tự chỉnh nhẹ ở nhà | Điều cần biết |
|---|---|---|---|
| Vàng tuổi cao | Kém, dễ méo khi va | Được, nhưng rất dễ quá tay | Nên chọn bản dày, đặc; tránh vòng hở mảnh |
| Vàng tây tuổi vừa và thấp | Tốt | Được ở mức nhỏ | Hợp vòng hở mảnh và vừa; uốn nhiều lần dễ nứt |
| Vàng trắng xi | Tốt | Được ở mức nhỏ | Chỗ uốn có thể bong lớp xi, lộ màu vàng nhạt |
| Bạch kim | Tốt, nặng tay | Nên để thợ | Bề mặt có vết mờ li ti sau thời gian, đánh bóng lại được |
| Thép không gỉ, titan | Rất tốt | Gần như không | Chọn đúng cỡ ngay; thợ kim hoàn thường khó chỉnh, khó hàn |
| Đồng, hợp kim mạ | Trung bình | Được | Lớp mạ nứt ở chỗ uốn, lộ kim loại nền, có thể làm đen da |
Với vàng tuổi cao, nhiều tiệm làm vòng hở bản dày để bù cho độ mềm, nên vòng nặng hơn kiểu tương tự bằng vàng tây. Với vàng trắng, mỗi lần chỉnh lớn có thể kéo theo việc xi lại để đồng màu. Chất liệu càng cứng thì việc chọn đúng cỡ ngay từ đầu càng quan trọng, vì đường lui sau này hẹp hơn.
Khi nào nên mang vòng hở ra thợ
Vòng hở ít bộ phận nên ít hỏng vặt, nhưng khi hỏng thường là hỏng ở thân vòng. Các dấu hiệu dưới đây là lúc nên nhờ thợ xem, đừng tự xử lý thêm ở nhà.
- Có vết nứt mảnh ở mặt trong. Đường như sợi tóc gần chỗ hay uốn là dấu hiệu kim loại đã mỏi. Uốn thêm một lần có thể gãy hẳn.
- Vòng bị méo không đều. Một bên dẹt, một bên tròn, hai đầu lệch nhau. Tự nắn bằng tay thường tạo thêm điểm gập.
- Khe hở tự rộng ra. Vòng đeo lâu bị nới dần do bị kéo khi tháo. Thợ có thể khép lại đều cả cung.
- Đá ở đầu vòng lỏng. Chấu bị cong khi va. Siết lại chấu sớm đỡ mất đá.
- Muốn đổi cỡ lớn. Nới hoặc khép quá vài milimet cần ủ kim loại và uốn trên cây nong, việc của thợ.
- Bề mặt trầy nhiều, mất bóng. Đánh bóng lại ở tiệm lấy đi một lớp mỏng kim loại, nên chỉ làm khi cần, không làm định kỳ.
Khi gửi sửa, chụp ảnh vòng trước khi đưa, ghi rõ trong biên nhận là vòng hở, chất liệu gì, việc cần làm là gì. Nhận lại thì đeo thử ngay tại quầy, xem khe hở và cảm giác đầu vòng có còn như cũ không.
Câu hỏi thường gặp
Vòng hở có chỉnh cỡ được nhiều lần không?
Được, nhưng mỗi lần uốn đều làm kim loại ở vùng đó cứng và giòn thêm. Chỉnh vài lần nhỏ trong đời chiếc vòng thì không sao; banh ra bóp vào mỗi ngày thì sớm muộn sẽ nứt. Nếu phải chỉnh nhiều, nhờ thợ ủ lại kim loại trước khi uốn.
Vòng hở bị gãy có hàn lại được không?
Vòng vàng, bạch kim thường hàn lại được, thợ sẽ hàn rồi đánh bóng che vết. Mối hàn có thể hơi khác màu với vàng tuổi thấp hoặc vàng trắng xi, và chỗ hàn không nên tiếp tục bị uốn. Vòng thép, titan thì thợ kim hoàn thông thường khó hàn.
Vòng hở có hợp với người cổ tay rất nhỏ không?
Hợp, vì vòng hở chọn theo cổ tay chứ không theo bàn tay. Người cổ tay nhỏ nên chọn bản mảnh đến trung bình, khe hẹp vừa đủ lách qua. Bản quá rộng trên cổ tay nhỏ dễ cấn khi gập tay.
Đeo vòng hở khe nằm trên hay dưới cổ tay?
Phần lớn người đeo khe ở mặt trong cổ tay, phía có mạch, vì mặt trên là nơi phô hoa văn và hay va chạm. Một số mẫu thiết kế để khe nằm ở mặt trên làm điểm nhấn. Hỏi người bán mẫu đó được thiết kế đeo theo chiều nào.
Có nên mua vòng hở cho người lớn tuổi không?
Thường là nên, vì không cần luồn qua khớp tay và không có khoá nhỏ. Chọn mẫu có đầu bo tròn, khe vừa phải và bản không quá cứng để người đeo tự lách vào được. Nên để người đó tự thử đeo tháo một lần trước khi quyết định.
