Một chiếc lắc charm dễ đeo cần ba thứ: dây nền đủ chắc cho tổng trọng lượng charm, chiều dài dư hơn cổ tay để charm có chỗ nằm, và charm được xếp cân hai bên khoá. Thiếu một trong ba, lắc sẽ xoay khoá ra mặt trên, cấn cổ tay, hoặc đứt ở khoen treo.
Lắc charm là món thường được mua dần: chiếc dây nền trước, sau đó mỗi dịp thêm một mặt nhỏ, có khi kéo dài cả chục năm. Vì vậy chọn dây nền ngay từ đầu quan trọng hơn chọn charm. Bài này phân biệt hai lối lắc charm phổ biến, cách tính độ dài, cách xếp charm và những chỗ hay hỏng; phần ý nghĩa biểu tượng của từng hình charm thuộc các trang chuyên về biểu tượng may mắn.
Hai lối lắc charm chính
Ở quầy bạn sẽ gặp hai cách gắn charm khác nhau về cấu tạo. Charm của lối này thường không dùng được cho lối kia.
| Lối | Cấu tạo | Ưu | Nhược |
|---|---|---|---|
| Charm treo | Dây mắt xích, mỗi charm có khoen nhỏ móc vào một mắt | Charm lắc lư, phát tiếng nhẹ; gắn ở mắt nào cũng được | Khoen treo là chỗ hở dễ mất charm; dây rối khi nhiều charm |
| Charm xâu hạt | Dây nền trơn dạng ống hoặc xoắn, charm có lỗ xâu qua | Charm nằm gọn, ít vướng; dễ thay đổi thứ tự | Cần chặn để charm không dồn một chỗ; lỗ charm phải vừa dây |
| Charm mắt ghép | Mỗi mắt lắc là một ô vuông ghép bằng lò xo, mặt ô có hình | Rất phẳng, ôm cổ tay | Mắt ghép phải cùng cỡ; lò xo trong mắt mỏi theo thời gian |
Lối charm treo hợp với người thích nét cổ điển, ít charm cỡ to; lối xâu hạt hợp với người muốn thêm nhiều charm nhỏ, đeo gọn. Lối mắt ghép ít gặp hơn ở Việt Nam, chủ yếu ở hàng thời trang.
Khi mua charm lẻ để gắn vào lắc đã có, mang lắc theo hoặc biết rõ đường kính dây nền. Lỗ charm quá to thì charm trượt qua cả chặn, quá nhỏ thì không xâu được, mà lỗ kim loại thì không khoét rộng thêm được dễ dàng.
Chọn dây nền: phần quan trọng nhất
Dây nền phải chịu được trọng lượng cuối cùng, không phải trọng lượng hôm nay. Năm đầu lắc có hai ba charm, mười năm sau có thể mười mấy charm. Dây mảnh như sợi chỉ đeo một charm thì đẹp, nhưng treo nhiều charm kim loại đặc thì khoen và khoá chịu lực kéo liên tục.
Với charm treo, mắt dây nên tròn và đủ dày. Kiểu mắt tròn đều dạng xích thường gắn charm dễ, khoen móc vào mắt nào cũng được. Mắt dẹt xoắn nhỏ thì khoen charm khó móc và hay kẹt xoắn.
Với charm xâu, dây nền có ren hai đầu hoặc chặn cố định. Một số dây nền có đoạn ren gần khoá để vặn charm qua, chống tuột. Kiểu dây trơn thì dùng charm chặn có lõi cao su hoặc ốc để chia lắc thành các đoạn.
Khoá phải chắc hơn bình thường. Lắc có nhiều charm thì khoá chịu lực lớn hơn lắc trơn. Khoá càng cua cỡ vừa, khoá hộp có chốt an toàn thường đáng tin hơn khoá lò xo tròn nhỏ. Thử cài mở vài lần, nếu thấy lỏng thì đổi.
Tính độ dài lắc charm cho vừa
Lắc trơn chỉ cần dư hơn cổ tay một ít để không siết. Lắc charm phải dư nhiều hơn, vì charm chiếm chỗ phía trong vòng: mỗi charm dày vài milimet làm lòng lắc nhỏ lại. Charm treo cần dư để lắc lư được; charm xâu cần dư để các hạt không ép vào nhau thành một vòng cứng.
Cách làm thực tế: đo chu vi cổ tay ở chỗ bạn muốn lắc nằm, sau đó cộng thêm một khoảng tuỳ số và cỡ charm. Lắc chỉ vài charm nhỏ thì cộng ít, lắc dự định đầy charm thì cộng nhiều hơn. Ví dụ giả định: cổ tay 15 cm, lắc xâu hạt dự định khoảng mười charm, nhiều người sẽ chọn dây nền dài hơn cổ tay khoảng hai đến ba centimet. Con số chính xác tuỳ độ dày charm và sở thích ôm hay lỏng.
Một dấu hiệu lắc đang quá chật là charm ép vào nhau không xoay được, lắc gần như thành vòng cứng, và để lại vết hằn trên da sau vài giờ. Ngược lại, lắc quá dài khiến charm trượt xuống chạm mu bàn tay, vướng khi rửa tay. Nếu lắc có đoạn dây nối nấc ở khoá, bạn chỉnh được theo số charm tăng dần. Chuyện đo cỡ lắc trơn đã có ở các trang về cỡ trang sức, bài này chỉ bàn phần dư cho charm.
Xếp charm cho cân và đẹp
Một chiếc lắc nhiều charm mà xếp lệch về một phía sẽ tự xoay, kéo khoá lên mặt trên cổ tay và charm nặng dồn xuống dưới. Xếp theo trình tự này để lắc nằm yên.
- Đặt lắc phẳng trên khăn, khoá ở giữa phía trên. Chia lắc thành hai nửa trái phải.
- Đặt charm nặng nhất hoặc to nhất ở chính giữa phía đối diện khoá, đây là chỗ nằm trên mặt cổ tay khi đeo.
- Chia các charm còn lại thành hai nhóm có trọng lượng gần bằng nhau, xếp đối xứng hai bên charm chính.
- Với lắc xâu, dùng chặn để chia lắc thành ba đến năm đoạn, mỗi đoạn vài charm, tránh dồn cục.
- Để trống một đoạn ngắn hai bên khoá, đó là chỗ khoá nằm và chỗ tay kia bấm khoá dễ dàng.
- Đeo thử, giơ tay lên xuống vài lần, xem lắc có tự xoay không rồi chỉnh lại.
Charm có cạnh sắc, chấu đá nhô ra nên đặt xa nhau, vì chúng cọ vào nhau làm trầy các charm khác. Charm bằng kim loại mềm như vàng tuổi cao đặt cạnh charm thép cứng sẽ là bên chịu trầy.
Những chỗ hay hỏng ở lắc charm
Lắc charm có nhiều chi tiết nhỏ hơn mọi loại lắc khác, nên điểm hỏng cũng nhiều hơn. Biết trước để kiểm tra định kỳ.
- Khoen treo charm bị hở. Khoen tròn nhỏ nối charm với lắc có một khe; móc vào áo len, kéo mạnh là khe mở ra và charm rơi mất. Nhờ thợ hàn kín khoen với charm quý.
- Chặn cao su bị lão hoá. Lõi cao su trong chặn charm cứng dần, nứt theo năm tháng, không còn giữ chặt. Khi chặn trượt dễ dàng là lúc thay lõi.
- Ren dây nền bị mòn. Vặn charm qua ren nhiều lần làm ren mòn. Vặn nhẹ tay, không ép charm qua khi thấy cứng.
- Mắt dây sát khoá bị kéo dài. Đây là chỗ chịu lực nhiều nhất. Nhìn kỹ, nếu thấy mắt méo, giãn, nên thay đoạn đó trước khi đứt.
- Charm mạ mòn lộ màu nền. Charm mạ vàng đeo chung với charm vàng thật sẽ mòn trước ở mặt cọ xát. Đó là tính chất lớp mạ, không phải lỗi.
- Charm rỗng bị móp. Charm hình khối rỗng nhẹ nhưng dễ móp khi va vào mép bàn, gần như không sửa được.
Mỗi vài tháng, đặt lắc lên khăn sáng màu, lần từng charm, từng khoen. Năm phút kiểm tra tránh được cảnh mất một charm mang kỷ niệm của một dịp không quay lại được.
Đeo lắc charm trong sinh hoạt và cất giữ
Lắc charm là loại lắc vướng nhất trong sinh hoạt: charm móc vào len, ren, quai túi, tóc. Khi mặc áo len, áo ren hay chơi với trẻ nhỏ, nên tháo lắc charm ra hoặc đeo phía ngoài cổ tay áo. Khi gõ phím, lắc nhiều charm kêu và cấn, nhiều người chuyển lắc sang tay không thuận.
Khi tắm, bơi, làm bếp, nên tháo ra. Charm có kẽ nhỏ đọng xà phòng, kem, khiến lắc xỉn và khó vệ sinh. Charm có men màu, có keo gắn đá thì không nên ngâm nước lâu. Charm của trẻ nhỏ cần đặc biệt cẩn thận vì charm rơi ra là vật nhỏ trẻ có thể nuốt.
Cất lắc charm nằm thẳng trong ngăn có lót vải, không cuộn tròn chặt, không để chung túi với dây chuyền. Charm cứng va vào nhau trong túi chính là lúc trầy nhiều nhất. Nếu lắc có cả charm vàng và charm mạ, cách cất này giúp lớp mạ đỡ mòn.
Nhiều người dùng lắc charm như một cuốn nhật ký nhỏ: mỗi charm một dịp. Nếu bạn làm vậy, nên chụp ảnh lắc mỗi lần thêm charm và ghi lại charm nào, dịp nào. Lỡ mất một charm, bạn biết chính xác đó là charm gì để tìm lại mẫu tương tự hoặc nhờ thợ làm lại.
Chất liệu charm và dây nền nên đồng bộ thế nào
Cùng độ cứng thì trầy đều, khác độ cứng thì bên mềm chịu thiệt. Charm thép không gỉ treo trên dây vàng tuổi cao sẽ mài vào mắt dây ở chỗ treo, lâu dần làm mắt mỏng đi. Ngược lại, charm vàng mềm treo giữa nhiều charm thép sẽ là charm trầy nhiều nhất. Khi trộn, để ý bên nào mềm hơn để đặt ở chỗ ít cọ xát.
Trọng lượng charm nên tương xứng với dây nền. Một charm vàng đặc khá nặng treo trên dây mảnh làm dây bị kéo trễ một điểm, khoá xoay lên trên. Nếu đã có charm nặng, chọn dây nền dày hơn ngay từ đầu.
Charm có men, có đá dán cần tránh va đập. Men màu có thể sứt mẻ khi charm va vào nhau, đá dán bằng keo có thể bong khi gặp nước nóng, kem dưỡng. Đặt những charm này ở giữa hai chặn, xa charm có cạnh sắc.
Màu kim loại trộn được, nhưng có chủ ý. Lắc vàng vàng xen vài charm vàng trắng, vàng hồng trông có chủ đích hơn khi chia theo nhịp, ví dụ giả định cứ hai charm vàng vàng lại một charm màu khác. Trộn ngẫu nhiên nhiều màu dễ thành rối mắt.
Đồ mạ và đồ vàng thật nên ghi chú riêng. Lắc dùng lâu năm dễ quên charm nào là vàng thật, charm nào là mạ. Ghi lại khi mua, sau này bán, sửa hay vệ sinh đều cần biết. Đồ mạ và vàng thật cũng cần cách vệ sinh khác nhau.
Lắc charm làm quà: bắt đầu thế nào cho người nhận dễ đeo
Lắc charm là quà có thể nối dài: lần đầu tặng dây nền với một hai charm, những dịp sau tặng thêm. Vì vậy quyết định quan trọng nhất của người tặng lần đầu là lối lắc, treo hay xâu, và chất liệu dây nền, vì nó quyết định mọi charm về sau. Chọn lối phổ biến, dễ tìm charm thay thế sẽ đỡ cho người nhận.
Không biết cỡ tay người nhận thì chọn dây có đoạn nối điều chỉnh, hoặc chọn dài hơn một chút, vì lắc dài vẫn đeo được còn lắc ngắn thì không cài được. Giữ lại hoá đơn, hỏi tiệm điều kiện đổi độ dài.
Charm đầu tiên nên là thứ mang dấu riêng của người nhận và dịp tặng: một chữ cái, một hình gắn với sở thích, một vật nhỏ gợi nơi hai người từng đến. Charm khắc chữ thì kiểm tra chính tả nhiều lần trước khi khắc, vì khắc rồi gần như không sửa được. Tránh tặng ngay cả chục charm một lúc, vừa nặng tay vừa mất cái thú thêm dần theo thời gian. Phần ý nghĩa từng món khi tặng có bài riêng trên trang.
Câu hỏi thường gặp
Một lắc charm nên có bao nhiêu charm là vừa?
Không có con số chuẩn. Với lắc treo, nhiều người dừng khi charm bắt đầu chạm vào nhau liên tục; với lắc xâu, khi lắc gần đầy mà vẫn còn chỗ cho charm xoay. Dấu hiệu quá nhiều là lắc nặng tay, cấn và tự xoay khoá lên trên.
Charm của các hãng khác nhau có xâu chung được không?
Đôi khi được, đôi khi không. Đường kính lỗ charm và đường kính dây nền mỗi nơi làm mỗi khác. Lỗ to quá thì charm trượt qua chặn, nhỏ quá thì không xâu được, có thể làm mòn ren. Mang dây nền theo khi mua charm lẻ để thử trực tiếp.
Lắc charm vàng có gắn charm mạ được không?
Gắn được, nhưng charm mạ sẽ mòn nhanh hơn ở mặt cọ vào charm khác, và lâu dần lộ màu kim loại nền. Charm mạ nặng có thể làm mòn mắt dây nền vàng ở chỗ treo. Nếu thích trộn, đặt charm mạ xa charm cứng có cạnh sắc.
Charm treo bị rơi mất thì làm sao tránh lần sau?
Nguyên nhân thường là khoen treo bị hở. Với charm có giá trị hoặc kỷ niệm, nhờ thợ hàn kín khoen lại, hoặc đổi sang khoen có khoá nhỏ. Kiểm tra khoen sau mỗi lần lắc bị móc vào áo hay túi.
Có nên đeo lắc charm cho trẻ nhỏ không?
Với trẻ còn nhỏ hay cho đồ vào miệng, charm nhỏ có thể bị cắn, tháo rời và nuốt phải, rất nguy hiểm. Nếu muốn tặng lắc charm, có thể giữ lại cho đến khi trẻ đủ lớn hoặc chọn kiểu không có chi tiết rời. Nếu trẻ lỡ nuốt vật nhỏ, đưa đến cơ sở y tế ngay.
Lắc charm nên đeo tay trái hay tay phải?
Không có quy định. Phần lớn người đeo ở tay không thuận để charm ít va vào bàn phím, bút, mặt bàn. Nếu bạn đeo đồng hồ, lắc charm ở tay kia sẽ đỡ cọ xát vào mặt và vỏ đồng hồ.
