Bông tai nặng đeo thường xuyên có thể kéo lỗ tai dài ra thành một khe, làm nụ chúi về trước, và lâu dần lỗ có thể tiến sát mép dưới dái tai, thậm chí rách hẳn. Lỗ đã dãn thường không tự co lại như cũ. Giảm trọng lượng, rút ngắn thời gian đeo, dùng chốt đĩa hoặc miếng dán đỡ là những cách giúp lỗ không dãn thêm.
Bài này giúp bạn nhận ra dấu hiệu sớm, hiểu vì sao lỗ dãn, biết cách đeo bông tai yêu thích mà ít hại lỗ, và những món vẫn đeo được khi lỗ đã dài. Phần sửa lỗ tai là việc của bác sĩ; bài chỉ nêu khi nào nên đi khám, không thay lời khuyên y tế.
Vì sao lỗ tai bị dãn
Dái tai là mô mềm, không có sụn. Khi một vật nặng treo vào lỗ trong thời gian dài, mô quanh lỗ bị kéo căng liên tục. Ở phía dưới lỗ, nơi kim tì vào, mô mỏng dần; lỗ dài ra theo hướng lực kéo, tức là thẳng xuống dưới. Kim càng mảnh, áp lực càng dồn vào một đường hẹp, giống như sợi chỉ cắt vào miếng bánh mềm.
Chuyển động làm chuyện này nhanh hơn. Bông tai dài đung đưa tạo lực kéo lặp đi lặp lại, lớn hơn trọng lượng tĩnh của nó. Bông tai bị giật khi vướng tóc, khăn, tay em bé tạo những cú kéo đột ngột. Đeo bông tai nặng khi ngủ thêm lực ép và kéo theo nhiều hướng.
Kiểu bông tai cũng ảnh hưởng tới cách lỗ dãn. Nụ to nặng với kim mảnh kéo lỗ thành khe thẳng xuống; bông tai dài đung đưa kéo lỗ thành hình giọt rộng; khoen to treo xa dái tai kéo cả phần dưới lỗ mỏng dần. Huggie bản dày ôm sát dái tai thì phân lực đều quanh lỗ, ít kéo hơn hẳn với cùng trọng lượng.
Tuổi tác cũng là một yếu tố. Theo thời gian, da và mô mất dần độ đàn hồi, nên cùng một đôi bông tai, lỗ của người lớn tuổi dễ dãn hơn. Đó là lý do nhiều người thấy lỗ tai mình "tự nhiên" dài ra sau nhiều năm đeo cùng một kiểu bông tai.
Vị trí lỗ xỏ ban đầu cũng góp phần. Lỗ xỏ quá thấp, gần mép dưới dái tai, có ít mô bên dưới để chịu lực, nên dãn và rách nhanh hơn lỗ xỏ ở giữa dái tai. Đây là điều nên nhớ khi xỏ lỗ mới, cho mình hay cho con: vị trí lỗ nên được nơi xỏ tư vấn, đừng chỉ chọn theo chỗ trông đẹp lúc đầu.
Dấu hiệu lỗ tai đang dãn
Tự kiểm trước gương, nhìn nghiêng và nhìn từ trước:
- Lỗ không còn tròn mà thành hình giọt hoặc một khe ngắn khi tháo bông tai ra.
- Bông tai nụ bị chúi, phần trang trí nghiêng về trước và xuống dưới thay vì đứng thẳng.
- Kim bông tai trượt xuống đáy lỗ, thấy rõ một khoảng trống phía trên kim.
- Khoảng cách từ lỗ tới mép dưới dái tai ngắn đi so với trước, hoặc so với tai bên kia.
- Ánh sáng xuyên qua lỗ khi tháo bông tai và nhìn tai về phía cửa sổ.
- Dái tai đỏ, ê sau khi đeo một đôi bông tai nào đó, lặp lại nhiều lần.
Một dấu hiệu đơn lẻ chưa nói lên nhiều; nhiều dấu hiệu cùng lúc, đặc biệt lỗ thành khe và nụ chúi, cho thấy lỗ đã dãn đáng kể.
So hai tai với nhau cũng là cách hay: nếu bạn quen nghe điện thoại hay ngủ nghiêng về một bên, lỗ bên đó thường dãn trước. Thấy một bên khác hẳn bên kia là lúc nên đổi thói quen đeo cho bên đó trước.
Mức độ và việc nên làm
Bảng là hướng xử lý chung theo mức độ quan sát được bằng mắt. Mọi trường hợp có đau, sưng, chảy dịch hoặc rách đều nên đi khám.
| Mức độ | Nhìn thấy gì | Việc nên làm |
|---|---|---|
| Nhẹ | Lỗ hơi dài, nụ hơi chúi | Giảm bông tai nặng, dùng chốt đĩa, tháo khi ngủ |
| Vừa | Lỗ thành khe rõ, nụ nhỏ trượt xuống đáy | Chỉ đeo bông tai nhẹ hoặc huggie bản dày, dùng miếng dán đỡ khi đeo dịp |
| Nặng | Lỗ gần mép dưới, mép mỏng | Ngưng đeo bông tai treo; hỏi bác sĩ về khả năng sửa lỗ |
| Rách | Dái tai bị tách hẳn | Đi khám; sửa dái tai là thủ thuật do bác sĩ thực hiện |
Đừng tự dùng keo, băng dính hay bất kỳ cách "dán liền" nào cho dái tai rách. Việc khâu, xử lý vết thương và quyết định khi nào xỏ lại phải theo hướng dẫn của bác sĩ.
Tự theo dõi lỗ tai theo thời gian
Lỗ dãn diễn ra chậm, khó thấy từng ngày. Một cách theo dõi đơn giản giúp bạn phát hiện sớm:
- Chọn một ngày trong tháng, tháo bông tai, chụp ảnh nghiêng từng tai trong cùng ánh sáng, cùng khoảng cách.
- Đo bằng thước nhỏ khoảng cách từ tâm lỗ tới mép dưới dái tai, ghi lại cho từng tai.
- Ghi kèm đôi bông tai bạn đeo nhiều nhất trong tháng đó.
- Vài tháng một lần, đặt các ảnh cạnh nhau để so; lỗ dài ra hoặc khoảng cách tới mép ngắn đi là tín hiệu.
- Nếu thấy thay đổi, giảm đôi bông tai nặng nhất trước, rồi theo dõi tiếp.
Cách này nghe có vẻ cầu kỳ, nhưng chỉ mất vài phút mỗi tháng và cho bạn số liệu của chính mình, thay vì phải đoán. Mang theo các ảnh này khi đi khám cũng giúp bác sĩ thấy diễn tiến.
Đeo bông tai yêu thích mà ít hại lỗ
Giới hạn thời gian. Bông tai nặng là món cho vài giờ, không phải cả ngày. Đeo trong buổi tiệc, tháo ra khi về nhà. Cho tai nghỉ những ngày sau đó, đeo huggie hay nụ nhẹ thay thế.
Chốt đĩa lớn. Đĩa tì vào mặt sau dái tai, chia lực ra một vùng rộng, giữ kim không bị kéo xuống đáy lỗ. Với nụ to, chốt đĩa giúp nụ đứng thẳng.
Miếng dán đỡ dái tai. Là miếng dán nhỏ trong suốt dán ở mặt sau dái tai, kim xuyên qua miếng dán. Miếng dán gánh bớt lực cho lỗ. Hợp cho những dịp đeo bông tai nặng; thử trên một vùng da nhỏ trước nếu da nhạy cảm.
Chọn bông tai rỗng, nhẹ. Cùng dáng, bông tai rỗng nhẹ hơn hẳn. Với bông dài, chọn kiểu có phần đáy nhẹ.
Tháo khi ngủ, khi vận động mạnh. Đây là hai lúc lực kéo bất thường lớn nhất.
Kim dày vừa phải. Với bông tai nặng, kim dày hơn phân lực rộng hơn kim mảnh. Hỏi thợ có thể thay kim dày hơn không, nếu lỗ của bạn vẫn luồn vừa.
Lỗ đã dãn: vẫn đeo được gì
Lỗ đã dãn không có nghĩa là thôi đeo bông tai. Huggie bản dày là lựa chọn tốt: khoen ôm cả phần dái tai, bản dày che khe dài, và trọng lượng phân trên một vòng thay vì một điểm. Nụ có chốt đĩa lớn cũng che được phần nào, miễn là nụ đủ lớn để phủ khe.
Bông tai kẹp và ear cuff là hai cách không cần dùng tới lỗ. Nhiều người có lỗ đã dài chuyển hẳn sang bông tai kẹp cho những dịp cần đeo bông tai lớn, giữ lỗ cho những món nhỏ, nhẹ hằng ngày. Bông tai dài nặng và bông chùm thì nên tránh, vì chúng sẽ kéo lỗ dài thêm.
Nếu bạn có những đôi bông tai kỷ niệm mà nay không đeo được nữa vì quá nặng, thợ có thể chuyển chúng thành dạng kẹp, hoặc biến một chiếc thành mặt dây chuyền. Cách này giữ được món đồ mà không phải hy sinh dái tai.
Khi nào nên gặp bác sĩ
Nên đi khám nếu lỗ tai đã rách hẳn, nếu mép dưới lỗ rất mỏng như sắp rách, nếu dái tai đau, sưng, đỏ, nóng hoặc chảy dịch, hoặc nếu bạn muốn sửa lỗ cho tròn lại. Bác sĩ chuyên khoa da liễu hoặc phẫu thuật thẩm mỹ thường là người làm các thủ thuật này. Họ sẽ đánh giá dái tai và tư vấn cách sửa phù hợp.
Sửa dái tai rách hay lỗ dãn thường là một thủ thuật nhỏ, nhưng là thủ thuật y khoa, cần làm ở cơ sở có chuyên môn. Thời điểm xỏ lại lỗ sau khi sửa do bác sĩ quyết định; xỏ lại quá sớm, hoặc xỏ đúng vào vết sẹo, có thể khiến công sửa không bền.
Trong lúc chờ khám, tháo hết bông tai ở tai bị ảnh hưởng, giữ vùng đó sạch và khô, không tự bôi thuốc theo lời truyền miệng. Mang theo đôi bông tai thường đeo để bác sĩ hiểu thói quen của bạn.
Người lớn tuổi và bông tai kỷ niệm
Nhiều bà, nhiều mẹ đeo một đôi bông tai vàng suốt mấy chục năm không tháo, và lỗ tai đã dài ra thành một khe lớn. Với người lớn tuổi, mô dái tai mỏng và kém đàn hồi hơn, nên tiếp tục đeo đôi nặng ấy hằng ngày dễ dẫn tới rách. Đổi sang một đôi huggie nhẹ hoặc nụ nhỏ có chốt đĩa là cách giữ thói quen đeo bông tai mà vẫn an toàn.
Đôi bông tai cũ nặng có thể được giữ lại để đeo những dịp quan trọng trong vài giờ, hoặc nhờ thợ chuyển thành bông tai kẹp. Khi mua bông tai tặng cha mẹ, ông bà, chọn món nhẹ, chốt dễ cài, kim không quá mảnh, và hỏi xem lỗ tai của người nhận hiện ra sao trước khi chọn kiểu.
Con cháu có thể giúp bằng một việc nhỏ: thỉnh thoảng nhìn giúp tai ông bà, cha mẹ. Người lớn tuổi khó tự thấy mặt sau dái tai và hay quen với cảm giác ê nhẹ, nên một vết đỏ, một khe dài thêm thường được người thân nhận ra trước.
Câu hỏi thường gặp
Lỗ tai bị dãn có tự co lại không?
Lỗ dãn nhẹ đôi khi nhỏ lại một chút nếu ngưng đeo bông tai nặng một thời gian, nhưng lỗ đã thành khe rõ thường không tự trở về hình tròn ban đầu. Muốn sửa lỗ cho tròn lại hoặc khâu dái tai rách, cần gặp bác sĩ chuyên khoa.
Bông tai bao nhiêu nặng thì gây dãn lỗ?
Không có con số chung, vì còn tuỳ độ dày dái tai, độ dày kim, chiều dài bông tai, thời gian đeo và tuổi. Dấu hiệu từ chính tai bạn đáng tin hơn con số: dái tai đỏ, ê, nụ chúi hay lỗ bị kéo thành giọt là bông tai đang nặng so với tai bạn.
Miếng dán đỡ dái tai có tác dụng không?
Miếng dán đặt ở mặt sau dái tai, kim xuyên qua, giúp chia bớt lực cho lỗ khi đeo bông tai nặng trong vài giờ. Nó không sửa được lỗ đã dãn, nhưng giúp không dãn thêm trong những dịp đeo. Da nhạy cảm nên thử trước trên một vùng nhỏ.
Lỗ tai bị rách phải làm gì?
Tháo bông tai, giữ vùng đó sạch và khô, không dùng keo hay băng dính để dán, và đi khám. Sửa dái tai rách là thủ thuật do bác sĩ thực hiện; thời điểm xỏ lại lỗ sau khi sửa cũng do bác sĩ hướng dẫn.
Lỗ tai đã dãn còn đeo bông tai được không?
Được, nhưng nên chọn huggie bản dày, nụ nhẹ có chốt đĩa lớn, hoặc chuyển sang bông tai kẹp, ear cuff cho món lớn. Tránh bông tai dài nặng và bông chùm vì chúng sẽ kéo lỗ dài thêm.
Có nên đeo bông tai nặng khi ngủ không?
Không nên. Nằm nghiêng ép và kéo bông tai theo nhiều hướng, cộng với trọng lượng treo suốt đêm, làm lỗ dãn nhanh hơn và có thể gây đau, trầy. Tháo bông tai nặng trước khi ngủ, cất vào hộp cạnh giường.
