Trang sức boho là phong cách đeo nhiều món, nhiều lớp, ưa kim loại có bề mặt mộc (búa gõ, chạm khắc, xỉn tối), hoạ tiết thủ công và chất liệu tự nhiên như dây da, sợi, gỗ, đá thô. Dấu hiệu dễ thấy: nhiều nhẫn trên các ngón, vòng tay xếp chồng, dây chuyền dài nhiều tầng, bông tai thả có tua hoặc chuỗi nhỏ.
Chữ boho rút từ bohemian, cách người châu Âu thế kỷ mười chín gọi lối sống phóng khoáng của giới nghệ sĩ, rồi gắn với thời trang tự do của thập niên sáu mươi – bảy mươi. Vì đeo nhiều món, boho dễ trượt sang rối mắt. Bài này nói món nào làm nên phong cách, chọn kim loại và chất liệu ra sao, nguyên tắc giữ gọn khi đeo nhiều lớp, và những điều cần để ý trong khí hậu nóng ẩm ở Việt Nam.
Boho trong trang sức: tinh thần trước, món đồ sau
Boho không có một bộ món bắt buộc như cổ điển hay tối giản. Nó là một thái độ: thích vẻ làm tay, chấp nhận sự không hoàn hảo, trộn nhiều nguồn cảm hứng. Một chiếc nhẫn đồng thau gõ búa hơi méo, một vòng tay bạc xỉn có hoa văn, một sợi dây da buộc mặt đá thô đều thuộc tinh thần này, vì chúng cho thấy dấu tay người làm.
Khác với tối giản đòi hỏi bề mặt sạch, boho lại ưa bề mặt có chiều sâu: kim loại được làm tối ở rãnh chạm cho nổi hoa văn, mặt búa gõ bắt sáng không đều, đá giữ nguyên dáng thô. Màu kim loại thường ấm và trầm: vàng đồng, đồng thau, bạc xỉn, vàng mặt mờ.
Boho cũng khác phong cách cá tính đường phố dù cả hai đều đeo nhiều món. Đường phố chuộng xích dày, kim loại sáng, hình khối công nghiệp; boho chuộng dáng mềm, hoạ tiết hữu cơ như lá, hoa, mặt trăng, mặt trời, và cảm giác món đồ được làm bằng tay ở một xưởng nhỏ. Nhìn vào chất liệu và hoạ tiết là phân biệt được ngay, kể cả khi số món đeo ngang nhau.
Tinh thần trộn lẫn cũng là chỗ cần cẩn trọng. Nhiều hoạ tiết mà trang sức boho hay vay mượn có gốc từ văn hoá cụ thể, mang ý nghĩa với cộng đồng đó. Đeo thì không sao, nhưng nên tìm hiểu một chút về ý nghĩa và tránh dùng biểu tượng nghi lễ của người khác như món đồ trang trí tuỳ tiện.
Những món đặc trưng của trang sức boho
Không cần có hết; mỗi người boho theo một kiểu. Bảng dưới gom những món hay gặp nhất và cách dùng chúng.
| Món | Dáng hay gặp | Cách đeo kiểu boho | Lưu ý |
|---|---|---|---|
| Nhẫn | Nhẫn chạm khắc, nhẫn đá thô, nhẫn mở, nhẫn khớp giữa ngón | Nhiều chiếc trên nhiều ngón, kể cả ngón cái | Nhẫn khớp giữa ngón dễ rơi, chỉ hợp lúc ít cử động tay |
| Vòng – lắc tay | Vòng kiềng búa gõ, vòng hở, dây da quấn, lắc charm | Xếp chồng ba đến năm chiếc, trộn kim loại với dây | Vòng kim loại va nhau phát tiếng, cân nhắc nơi yên tĩnh |
| Dây chuyền | Dây dài, mặt to dáng tự nhiên, nhiều tầng | Hai đến ba tầng độ dài khác nhau | Dây dài dễ vướng khi cúi, khi bế trẻ |
| Bông tai | Bông thả có tua, chuỗi hạt nhỏ, hình lá, khoen to chạm khắc | Một đôi nổi bật, hoặc lệch đôi | Bông nặng kéo dái tai, không nên đeo cả ngày |
| Lắc chân | Dây mảnh có charm nhỏ | Đi biển, đi dép | Tháo khi xuống nước mặn nếu là đồ mạ |
| Trang sức tóc | Kẹp kim loại, trâm, vòng quấn tóc | Cài vào bím tóc, búi thấp | Kẹp cạnh sắc có thể làm gãy tóc |
Từ bảng có thể thấy boho dựa nhiều vào số lượng. Vì vậy chất lượng từng món, nhất là khoá và độ hoàn thiện mép, quyết định bộ đồ trông phóng khoáng hay luộm thuộm.
Chọn kim loại và chất liệu cho phong cách boho
Đồng thau và đồng đỏ. Giá dễ chịu, màu ấm, rất hợp vẻ mộc. Nhược điểm là đổi màu theo thời gian và có thể để lại vệt xanh trên da do phản ứng với mồ hôi. Vệt này rửa được bằng xà phòng, nhưng người da nhạy cảm nên cân nhắc.
Kim loại làm tối có chủ ý. Nhiều món được làm tối ở phần rãnh rồi đánh sáng phần nổi để hoa văn hiện rõ. Khi vệ sinh, đừng chà mạnh hay dùng chất đánh bóng, vì sẽ xoá mất lớp tối tạo chiều sâu đó.
Vàng mặt mờ, búa gõ. Nếu muốn món boho bằng kim loại quý đeo lâu, vàng mặt búa gõ hoặc xước mờ là lựa chọn bền: vết xước mới hoà vào bề mặt sẵn có, đỡ phải đánh bóng.
Dây da, dây sợi, dây dù. Mềm, nhẹ, hợp quấn nhiều vòng. Dây da ngấm nước và mồ hôi thì cứng, đổi màu, có mùi; dây sợi mau sờn ở chỗ thắt nút. Coi đây là phần thay thế được, không phải phần giữ lâu.
Đá thô và gỗ. Mặt đá giữ dáng tự nhiên là dấu hiệu quen thuộc của boho. Phần nhận biết, đặc tính từng loại đá thuộc mảng đá ngọc, ở đây chỉ lưu ý: đá thô dễ mẻ cạnh, gỗ kỵ nước, nên tháo khi rửa tay, tắm.
Đeo nhiều lớp kiểu boho mà không rối
Nhiều lớp là linh hồn của boho, nhưng không phải cứ nhiều là đẹp. Trình tự dưới đây giúp bạn xây một bộ từ ít đến nhiều:
- Chọn một vùng làm trọng tâm: cổ, cổ tay hay tai. Vùng đó được đeo nhiều nhất; các vùng còn lại đeo nhẹ.
- Đặt món lớn nhất trước, ví dụ mặt dây to hoặc vòng kiềng bản rộng, rồi thêm món nhỏ quanh nó.
- Với dây chuyền nhiều tầng, để các tầng cách nhau rõ, đủ để mỗi sợi có chỗ nằm riêng; dây bằng nhau sẽ rối vào nhau sau vài bước đi.
- Giữ một sợi chỉ chung giữa các món: cùng tông kim loại ấm, hoặc cùng hoạ tiết, hoặc cùng chất liệu dây. Không cần giống hệt, chỉ cần có họ hàng.
- Nhìn vào gương ở khoảng cách hai mét: nếu không nhận ra món nào nổi bật, bỏ bớt một hoặc hai món nhỏ.
Nguyên tắc chung về phối nhiều món với nhau có bài riêng trong danh mục phối trang sức; ở đây chỉ nói những điều riêng của boho, nơi số lượng món cao hơn hẳn các phong cách khác.
Boho trong khí hậu nóng ẩm và nhịp sống ở Việt Nam
Trang sức boho thường được hình dung ở bãi biển, quán cà phê, chuyến đi dài. Đó cũng là những nơi nóng, ẩm, nhiều nước, nên vài thói quen giúp món đồ bền hơn:
- Đi biển: nước mặn và cát làm đồ mạ mòn nhanh, dây da cứng lại. Đeo món kim loại quý hoặc thép, tháo đồ mạ và dây da trước khi xuống nước.
- Trời nồm ẩm: đồng thau và bạc xỉn nhanh hơn. Cất trong túi kín có gói hút ẩm, đừng để trên bàn trang điểm cạnh cửa sổ.
- Đổ nhiều mồ hôi: vòng kim loại đeo sát da để lại vệt màu, dây sợi giữ mùi. Rửa dây bằng xà phòng nhẹ, phơi chỗ thoáng, tránh nắng gắt.
- Đi xe máy: dây dài, bông tai tua dễ vướng mũ bảo hiểm và quai đeo. Đeo bông tai sau khi đến nơi, hoặc chọn kiểu ngắn hơn cho đường dài.
- Làm việc với trẻ nhỏ: trẻ hay nắm kéo dây dài và bông tai thả. Những hôm bế con nhiều, đổi sang nụ tai và vòng tay ôm sát.
Phong cách boho vốn chuộng sự thoải mái. Món đồ làm bạn phải để ý suốt ngày thì đã đi ngược tinh thần đó.
Boho có đeo đi làm được không
Được, với liều lượng nhỏ hơn. Ở môi trường công sở, bạn có thể giữ tinh thần boho trong một hai món: một chiếc nhẫn chạm khắc, một vòng tay búa gõ, hoặc đôi bông tai hình lá vừa phải. Phần còn lại tối giản để bộ trang phục vẫn gọn.
Điều nên tránh nơi làm việc là âm thanh và sự vướng víu. Năm chiếc vòng va vào bàn phím, dây dài chạm vào mặt bàn khi cúi viết, bông tai tua đung đưa khi họp trực tuyến đều làm người đối diện mất tập trung. Một số ngành nghề có quy định hạn chế trang sức vì lý do an toàn hoặc vệ sinh; khi đó nên theo quy định của nơi làm việc.
Ngoài giờ làm, bạn có thể thêm món dần: bông tai lớn hơn, thêm tầng dây, thêm vòng. Cách tách "bộ đi làm" và "bộ cuối tuần" giúp những món boho có đất dụng võ mà không gây phiền.
Hoạ tiết vay mượn: đeo sao cho tôn trọng
Biết hoạ tiết mình đeo đến từ đâu. Trang sức boho hay dùng hình lông vũ, vòng lưới bắt giấc mơ, con mắt xanh, bàn tay xoè, hoa văn thổ cẩm. Nhiều hình trong số đó có gốc từ văn hoá của một cộng đồng cụ thể, gắn với câu chuyện hoặc nghi lễ của họ. Đọc vài dòng về nguồn gốc trước khi đeo là cách tối thiểu để không hiểu sai.
Phân biệt món trang trí với món nghi lễ. Có những đồ vật trong cộng đồng gốc chỉ dành cho người có vai trò nhất định hoặc dùng trong dịp nhất định. Biến chúng thành phụ kiện đi chơi có thể làm người trong cộng đồng đó phật lòng. Với những món như vậy, chọn phiên bản cách điệu hoặc chọn hoạ tiết khác.
Hoa văn thổ cẩm Việt Nam cũng cần sự tôn trọng tương tự. Vòng tay, dây đeo dệt hoa văn của các dân tộc ở vùng cao là món nhiều người mua khi đi du lịch. Hỏi người bán về ý nghĩa hoa văn và người làm ra nó là một cách trân trọng, và cũng giúp bạn kể lại đúng khi có người hỏi.
Không gán công dụng cho biểu tượng. Con mắt xanh hay bàn tay xoè được nhiều nơi coi là vật cầu may theo quan niệm dân gian, mức tin tuỳ mỗi người. Đeo vì thích hình và câu chuyện là đủ; không nên mua vì lời hứa che chở hay mang lại may mắn của người bán.
Câu hỏi thường gặp
Trang sức boho có cần đeo thật nhiều món không?
Không bắt buộc. Nhiều món là nét quen thuộc, nhưng một hoặc hai món mang dấu ấn thủ công, bề mặt mộc cũng đủ gợi tinh thần boho. Bắt đầu ít rồi thêm dần sẽ dễ kiểm soát hơn đeo nhiều rồi tháo bớt.
Đồng thau làm xanh da có hại không?
Vệt xanh là do kim loại phản ứng với mồ hôi và không khí, thường rửa sạch bằng xà phòng. Với đa số người, đó là chuyện thẩm mỹ. Nếu thấy ngứa, đỏ, nổi mẩn, nên ngưng đeo và hỏi bác sĩ da liễu, vì có thể là phản ứng với kim loại trong hợp kim.
Có thể đeo boho bằng vàng không?
Có. Vàng mặt búa gõ, vàng chạm khắc, vàng mặt mờ đều hợp tinh thần boho. Kim loại quý giúp món đồ bền hơn trong khí hậu ẩm và đeo được hằng ngày, đổi lại số lượng món thường ít hơn so với đồ đồng thau.
Vì sao nhẫn boho đeo khớp giữa ngón hay bị rơi?
Đoạn giữa ngón nhỏ hơn gốc ngón và không có khớp chặn phía ngoài, nên nhẫn dễ trượt ra khi rửa tay, cầm nắm, hoặc khi trời lạnh ngón tay co lại. Loại nhẫn này hợp chụp ảnh, dự tiệc ngắn hơn là đeo cả ngày.
Dây da trong trang sức boho giữ được bao lâu?
Tuỳ chất da và cách dùng. Dây đeo thường xuyên, hay dính nước và mồ hôi có thể sờn, khô, nứt sau một thời gian. Coi dây là phần thay được, giữ mặt kim loại hoặc đá, khi dây xấu thì thay dây mới.
Boho có hợp với nam giới không?
Hợp. Vòng tay dây da, vòng kim loại búa gõ, nhẫn chạm khắc bản rộng, dây chuyền có mặt mộc là những món nhiều nam giới đeo theo tinh thần này. Cách giữ gọn cũng như trên: chọn một vùng trọng tâm, giữ màu kim loại ấm thống nhất.
