Bông tai được gọi tên theo hai cách: theo dáng phần trang trí (nụ, khoen tròn, bông thả, bông dài) và theo cách bám vào tai (kim xuyên lỗ có chốt sau, móc treo, khoen khép kín, kẹp, ôm vành tai). Ghép hai cách đó lại là ra gần hết các kiểu bạn gặp ở tiệm: nụ, khoen tròn, huggie, bông thả, dây luồn, ear jacket, ear climber, ear cuff và bông tai kẹp.
Bài này là bản đồ tên gọi để bạn đọc mô tả, hỏi người bán và chọn mua cho đúng. Mỗi kiểu được giải thích ở mức: nó trông thế nào, nằm ở đâu trên tai, cần lỗ xỏ hay không, và hợp với lúc nào. Các bài sau trong danh mục đi sâu vào từng nhóm, các kiểu chốt, thân kim và chuyện đeo hằng ngày.
Hai cách gọi tên bông tai
Cách thứ nhất là gọi theo dáng. Bông tai nụ là một điểm trang trí nằm gọn trên dái tai. Khoen tròn là một vòng kim loại xuyên qua lỗ. Bông thả có phần trang trí treo xuống dưới dái tai, ngắn thì gọi là bông giọt, dài và đung đưa thì gọi là bông dài. Người bán ở tiệm Việt Nam thường dùng các tên này, có khi gọi bông tai là hoa tai hay khuyên tai tuỳ vùng.
Cách thứ hai là gọi theo cách bám. Kim thẳng xuyên qua lỗ rồi giữ bằng chốt ở sau; móc cong luồn qua lỗ và treo tự do; khoen khép kín bằng bản lề hoặc ngàm; kẹp ép vào dái tai không cần lỗ; ôm vành tai bằng lực đàn hồi của kim loại. Cách bám quyết định bông tai có dễ rơi không, có đau không, có đeo được lâu không.
Khi đọc mô tả, bạn sẽ thấy hai cách gọi trộn vào nhau, ví dụ "bông tai nụ chốt vặn", "bông thả móc câu", "khoen huggie bấm". Đọc tách hai phần ra là hiểu ngay món đồ. Nhiều tên đi thẳng từ tiếng Anh như huggie, ear cuff, climber vì tiếng Việt chưa có tên chung; bài này giữ tên tiếng Anh và giải thích bằng tiếng Việt.
Một điểm nữa hay bị bỏ qua: cùng một kiểu dáng có thể có nhiều cách bám. Một đôi bông thả có thể làm bằng móc câu, bằng móc cần gập hoặc bằng kim thẳng có chốt; một đôi khoen nhỏ có thể khép bằng bản lề hoặc bằng kim luồn. Khi so hai món trông giống nhau, đừng chỉ so phần trang trí, hãy lật ra xem phần bám, vì đó là phần bạn sẽ chạm vào mỗi sáng và mỗi tối.
Bảng các kiểu bông tai thường gặp
Cột "cần lỗ" tính với lỗ xỏ thông thường ở dái tai. Những vị trí xỏ khác trên vành tai thuộc mảng khuyên xỏ, không bàn ở đây.
| Kiểu | Tên tiếng Anh | Mô tả ngắn | Cần lỗ | Hợp lúc nào |
|---|---|---|---|---|
| Nụ | Stud | Điểm trang trí trên kim thẳng, chốt sau | Có | Hằng ngày, đi làm |
| Khoen tròn | Hoop | Vòng tròn hoặc oval xuyên qua lỗ | Có | Từ hằng ngày (nhỏ) tới đi chơi (to) |
| Huggie | Huggie | Khoen nhỏ, bản dày, ôm sát dái tai | Có | Hằng ngày, đeo lâu |
| Bông thả, bông giọt | Drop | Phần trang trí treo ngắn dưới dái tai | Có | Đi làm, gặp gỡ |
| Bông dài | Dangle, chandelier | Treo dài, đung đưa, có khi nhiều tầng | Có | Tiệc, sự kiện |
| Dây luồn | Threader | Xích mảnh luồn qua lỗ, thả hai đầu | Có | Phong cách tối giản |
| Ear jacket | Ear jacket | Nụ phía trước, phần trang trí phía sau lộ ra dưới dái tai | Có | Muốn lạ mà vẫn gọn |
| Ear climber | Climber, crawler | Thanh cong bám dọc mép tai từ dái tai đi lên | Có (dái tai) | Điểm nhấn |
| Ear cuff | Ear cuff | Vòng ôm vành tai nhờ lực đàn hồi | Không | Người không xỏ lỗ, muốn thêm điểm nhấn |
| Bông tai kẹp | Clip-on | Kẹp ép vào dái tai bằng lò xo hoặc ốc vặn | Không | Người không xỏ lỗ |
Nếu bạn mới xỏ lỗ, hãy chờ lỗ lành hẳn và làm theo hướng dẫn của nơi xỏ trước khi chuyển sang các kiểu nặng hoặc kiểu có kim mảnh dài.
Nhóm nằm trên dái tai: nụ, huggie, ear jacket
Nụ là kiểu cơ bản nhất và cũng đa dạng nhất: nụ tròn trơn, nụ hình hoa, nụ đính một viên đá, nụ hình học. Vì nằm gọn trên dái tai, nụ ít vướng tóc, ít vướng mũ bảo hiểm, hợp đeo cả ngày. Điểm cần xem ở nụ là thân kim và chốt sau, vì đó là chỗ quyết định nụ có rơi hay không; các bài sau nói riêng chuyện này.
Huggie trông như khoen nhưng nhỏ và bản dày, ôm sát dái tai đến mức nhìn từ trước giống một vòng dày quấn quanh mép tai. Huggie thường khép bằng bản lề bấm, không có chốt rời nên khó rơi, là lựa chọn của nhiều người muốn đeo một đôi suốt ngày không tháo. Huggie có thể trơn, phay, hoặc đính hàng đá nhỏ ở mặt trước.
Ear jacket là kiểu hai mảnh: phía trước là một nụ, phía sau là một mảnh trang trí lớn hơn thay cho chốt thường, lộ ra dưới dái tai khi nhìn từ trước. Vì mảnh sau vừa là chốt vừa là trang trí, nó phải đủ chặt để giữ, đủ nhẹ để không kéo dái tai. Nhiều ear jacket cho phép tháo mảnh sau, đeo nụ một mình, nên một đôi dùng được hai cách.
Nhóm treo dưới dái tai: bông thả, bông dài, dây luồn
Bông thả có phần trang trí treo dưới dái tai, nối với kim hoặc móc bằng một khoen hay một đoạn ngắn. Khi bạn quay đầu, phần thả đung đưa nhẹ, bắt sáng nhiều hơn nụ. Bông thả ngắn hợp đi làm; bông dài, nhiều tầng hay kiểu chùm đèn (chandelier) thường dành cho tiệc vì nặng hơn, đung đưa nhiều hơn và dễ vướng tóc, khăn quàng.
Cách bám của bông thả thường là móc câu (một sợi kim loại cong luồn qua lỗ và treo tự do), móc có cần gập khoá lại, hoặc kim thẳng có chốt sau. Móc câu trần dễ tuột nếu không có nút chặn; móc có cần gập chắc hơn. Với bông dài, trọng lượng là chuyện đáng tính, vì toàn bộ sức nặng dồn lên một lỗ nhỏ.
Dây luồn (threader) là một sợi xích mảnh hoặc một thanh kim loại mảnh có đầu nhọn, luồn qua lỗ rồi thả hai đầu xuống trước và sau dái tai. Không có chốt, dây luồn giữ nhờ trọng lượng hai đầu; nó rất nhẹ và thanh, nhưng có thể tuột ra khi bạn cởi áo chui đầu hoặc khi tóc kéo. Người mới đeo dây luồn thường mất một chiếc trong vài tuần đầu cho tới khi quen cách đeo cẩn thận.
Với cả nhóm treo dưới dái tai, nên để ý điểm treo: phần trang trí treo càng xa lỗ, lực kéo càng lớn khi nó đung đưa, giống như một quả lắc dài. Hai đôi bông tai cùng trọng lượng, đôi dài hơn sẽ làm dái tai mỏi hơn sau một buổi tối. Đó là lý do bông dài thường được làm rỗng hoặc dùng vật liệu nhẹ cho các phần ở đáy.
Nhóm đi lên vành tai và nhóm không cần lỗ
Ear climber là một thanh cong hoặc một hàng điểm trang trí, đầu dưới gắn vào kim xuyên qua lỗ dái tai, thân bám dọc mép tai đi lên. Nhìn từ trước, bông tai như đang leo lên vành tai, nên còn được gọi là crawler. Climber chỉ cần lỗ ở dái tai, nhưng dáng tai mỗi người khác nhau nên không phải ai đeo cũng ôm khít.
Ear cuff là một vòng kim loại hở, kẹp vào phần sụn mỏng ở vành tai nhờ lực đàn hồi, không cần lỗ. Nó tạo vẻ "có xỏ khuyên vành tai" mà không phải xỏ. Ear cuff được chỉnh bằng cách bóp nhẹ cho vừa, nên có thể đeo ở nhiều vị trí khác nhau trên vành.
Bông tai kẹp là lựa chọn cho người không xỏ lỗ dái tai hoặc không muốn đeo kim. Có kẹp lò xo, kẹp ốc vặn chỉnh lực, kẹp có đệm mềm. Ear cuff, climber và bông tai kẹp đều có bài riêng trong danh mục này, nói kỹ cách chọn, cách đeo cho khỏi đau và khỏi rơi.
Bộ bông tai cơ bản cho người mới bắt đầu sưu tầm
Nếu bạn muốn có ít món mà đeo được nhiều dịp, có thể bắt đầu từ vài kiểu sau, rồi bổ sung dần theo thói quen:
- Một đôi nụ trơn nhỏ: đeo hằng ngày, đi ngủ không vướng nhiều, hợp mọi trang phục.
- Một đôi huggie: đeo lâu không phải nghĩ, khó rơi, thay cho nụ khi muốn nhìn khác đi một chút.
- Một đôi khoen tròn cỡ vừa: đi làm, đi chơi đều được, tạo khung cho khuôn mặt.
- Một đôi bông thả ngắn: cho những buổi gặp gỡ, đám cưới, khi muốn có điểm sáng mà không quá nặng.
- Một món "vui" tuỳ cá tính: ear cuff, climber hay dây luồn, để đổi không khí.
Năm món này phủ được phần lớn tình huống. Chuyện phối nhiều món với nhau, như đeo nhiều bông tai cùng lúc hay đeo bông tai cùng dây chuyền, thuộc danh mục phối trang sức của trang.
Đọc kích thước bông tai khi mua
Ảnh sản phẩm không cho biết cỡ thật. Khi đọc mô tả hoặc hỏi người bán, kiểm lần lượt:
- Với nụ: đường kính hoặc chiều dài, chiều rộng của phần trang trí; nụ chỉ vài milimét trông rất nhỏ trên dái tai.
- Với khoen, huggie: hỏi rõ đường kính trong hay đường kính ngoài, và bản rộng (độ dày) bao nhiêu. Đường kính trong mới quyết định khoen ôm dái tai ra sao.
- Với bông thả, bông dài: chiều dài tính từ đâu. Có nơi tính từ lỗ xỏ tới điểm thấp nhất, có nơi tính cả phần móc phía trên.
- Trọng lượng là một chiếc hay một đôi. Con số này giúp bạn ước bông tai có nặng tai không.
- Chất liệu thân kim, chốt, móc: cùng chất liệu với phần trang trí hay khác. Phần chạm vào lỗ tai là phần cần hỏi kỹ nhất.
- Kiểu chốt: chốt bướm, chốt vặn, bản lề bấm, móc câu hay cần gập. Biết kiểu chốt là biết độ chắc tương đối.
Đo thử bằng thước trên chính dái tai trước gương sẽ giúp hình dung cỡ bông tai tốt hơn mọi tấm ảnh phóng to.
Câu hỏi thường gặp
Bông tai, hoa tai và khuyên tai có khác nhau không?
Trong cách nói thường ngày, ba tên này hay được dùng thay cho nhau để chỉ đồ đeo ở tai, tuỳ vùng và thói quen. Một số người dùng "khuyên tai" cho kiểu khoen hoặc khuyên xỏ ở vành tai, "bông tai, hoa tai" cho kiểu có trang trí. Không có quy ước bắt buộc.
Huggie khác khoen tròn thế nào?
Huggie là khoen nhỏ, bản dày, ôm sát dái tai, thường khép bằng bản lề bấm. Khoen tròn có nhiều cỡ hơn, từ nhỏ đến rất to, treo xa dái tai hơn và có nhiều kiểu khoá. Huggie hợp đeo lâu, khoen to hợp làm điểm nhấn.
Ear cuff có cần xỏ lỗ không?
Không. Ear cuff là vòng hở kẹp vào phần sụn mỏng ở vành tai nhờ lực đàn hồi của kim loại. Bạn bóp nhẹ cho vừa và trượt vào vị trí mong muốn. Ear climber thì khác, cần lỗ ở dái tai vì đầu dưới có kim xuyên qua.
Bông tai dây luồn có dễ rơi không?
Dễ hơn các kiểu có chốt, vì dây luồn không có khoá, chỉ giữ nhờ trọng lượng hai đầu. Nó hay tuột khi cởi áo chui đầu, khi chải tóc. Đeo dây luồn dài hơn ở phía sau, tháo ra trước khi thay áo sẽ giảm khả năng mất.
Người mới xỏ lỗ nên đeo kiểu bông tai nào?
Trong thời gian lỗ còn đang lành, nên làm theo hướng dẫn của nơi xỏ, thường là giữ nguyên bông tai ban đầu. Khi lỗ đã lành hẳn, nụ nhỏ hoặc huggie nhẹ là lựa chọn dễ đeo nhất. Kiểu nặng, kiểu dây luồn nên để sau.
Ear jacket là gì?
Ear jacket là bông tai hai mảnh: một nụ ở phía trước dái tai và một mảnh trang trí ở phía sau thay cho chốt thường, lộ ra dưới dái tai khi nhìn từ trước. Nhiều ear jacket tháo được mảnh sau để đeo nụ một mình.
