Khoen tròn và huggie vừa hay không chủ yếu nhờ đường kính trong: nó phải lớn hơn khoảng cách từ lỗ xỏ tới mép dưới dái tai, nếu không khoen sẽ bóp vào dái tai hoặc không khép được. Sau đường kính là bản dày, kiểu khoá và khoen đặc hay rỗng, những thứ quyết định khoen có êm, có chắc, có bền không.
Bài này giúp bạn đo dái tai của chính mình, chọn cỡ khoen hợp với mục đích đeo, hiểu các kiểu khoá khoen phổ biến, và biết cách giữ khoen không bị méo, móp. Chuyện đeo khoen khi ngủ có bài riêng trong danh mục.
Huggie và khoen tròn: cùng họ, khác cách đeo
Khoen tròn là tên chung cho mọi bông tai dạng vòng xuyên qua lỗ, từ khoen nhỏ xíu tới khoen to cỡ lòng bàn tay. Khoen càng to càng treo xa dái tai, đung đưa nhiều và trở thành điểm nhấn của khuôn mặt. Khoen có thể tròn, oval, hình giọt, hình vuông bo góc, trơn hay chạm, ống tròn hay bản dẹt.
Huggie là khoen ở đầu nhỏ nhất của dải đó, nhưng làm bản dày hơn để ôm sát dái tai, gần như không có khoảng hở giữa khoen và da. Vì ôm sát, huggie ít đung đưa, ít vướng, và với khoá bản lề bấm thì gần như không có bộ phận rời có thể rơi. Đó là lý do huggie được chọn nhiều cho đeo liên tục.
Ranh giới giữa huggie và khoen nhỏ không rõ ràng; có nơi gọi khoen đường kính trong khoảng một centimet là huggie, nơi khác gọi là khoen nhỏ. Điều quan trọng không phải tên, mà là khoảng hở giữa khoen và dái tai của chính bạn: hở ít thì ôm, hở nhiều thì thả.
Hình dáng mặt cắt của khoen cũng đổi cảm giác khi đeo. Khoen ống tròn lăn nhẹ trong lỗ, xoay được dễ dàng; khoen bản dẹt nằm cố định một hướng, mặt rộng hướng ra trước, bắt sáng nhiều hơn nhưng cạnh bản có thể cấn vào da ở mặt sau dái tai nếu không được vê tròn. Khi thử, xoay khoen một vòng trong lỗ: khoen êm là khoen không có gờ sắc ở mặt trong.
Đo dái tai để chọn đường kính trong
Đường kính trong của khoen phải đủ để vòng qua phần dái tai từ lỗ xỏ xuống mép dưới. Đo như sau:
- Đứng trước gương, nhìn nghiêng. Nếu có thể, nhờ người khác đo giúp.
- Dùng thước nhỏ có vạch milimét, đo từ tâm lỗ xỏ thẳng xuống mép dưới của dái tai. Đây là "khoảng lỗ".
- Huggie ôm sát cần đường kính trong lớn hơn khoảng lỗ một chút, chừa vài milimét để dái tai không bị bóp và để khoen xoay được.
- Khoen muốn treo thả tự do thì đường kính trong nên lớn hơn hẳn khoảng lỗ; càng lớn thì càng thấy khoảng hở dưới dái tai.
- Đo cả hai tai. Lỗ xỏ hai bên thường không ở cùng vị trí, có khi lệch vài milimét, và một đôi khoen có thể ôm bên này mà hở bên kia.
- Dái tai dày cũng cần tính: dái tai dày chiếm chỗ bên trong khoen, nên với dái tai dày hãy cộng thêm một chút vào đường kính trong.
Nếu mua online, so con số đo được với đường kính trong ghi trong mô tả; nếu người bán chỉ ghi đường kính ngoài, trừ đi hai lần bản dày để ra đường kính trong.
Các kiểu khoá khoen thường gặp
Khoá là chỗ quyết định khoen có tự mở ra không và có dễ đeo với một tay không.
| Kiểu khoá | Cách hoạt động | Ưu điểm | Nhược điểm |
|---|---|---|---|
| Bản lề bấm (click, hinged snap) | Một đoạn khoen gập trên bản lề, bấm vào ngàm | Chắc, không có bộ phận rời, đeo nhanh | Bản lề và ngàm mòn dần, lâu ngày có thể lỏng |
| Chốt gài sau (latch back) | Kim mảnh luồn qua lỗ, gài vào một ngàm hình chữ U phía sau | Hợp khoen cỡ vừa đến to | Ngàm cong là kim tuột; cần kiểm độ chặt |
| Kim luồn liền vòng (endless) | Một đầu khoen thon thành kim, cắm vào ống rỗng ở đầu kia | Liền mạch, nhìn như vòng không khoá | Khó đeo bằng một tay; kim có thể tuột khỏi ống |
| Kim thẳng và chốt (khoen nửa vòng) | Nửa khoen phía trước, kim thẳng xuyên lỗ, chốt bướm hoặc vặn ở sau | Nhẹ, dễ đeo | Chốt rời có thể rơi; từ sau nhìn không thấy vòng kín |
| Móc gập có lẫy | Cần gập ở sau, bật vào lẫy để khoá | Hợp khoen có phần thả | Lẫy mòn có thể bật mở |
Tên gọi các kiểu khoá ở tiệm Việt Nam chưa thống nhất; có nơi gọi chung kiểu cần gập có lẫy là "khoá Ý". Khi hỏi mua, mô tả cách nó mở đóng sẽ chắc hơn dựa vào tên.
Khoen rỗng và khoen đặc
Khoen ống rỗng rất phổ biến. Nhiều khoen to được làm từ ống kim loại rỗng để nhẹ tai. Một đôi khoen to đặc có thể nặng tới mức kéo dãn lỗ nếu đeo lâu; làm rỗng giúp đeo được khoen to hằng ngày.
Đổi lại là dễ móp. Ống rỗng thành mỏng, bị đè khi nằm nghiêng, bị kẹp khi đội mũ bảo hiểm, hoặc rơi xuống nền gạch là có thể móp. Vết móp trên khoen trơn bóng nhìn rất rõ và khó sửa phẳng.
Khoen đặc thì bền nhưng nặng. Khoen nhỏ, huggie thường làm đặc vì cỡ nhỏ nên vẫn nhẹ. Khoen to làm đặc thường dành cho dịp ngắn, không đeo cả ngày.
Nhận biết bằng tay. Khoen to mà nhẹ bẫng là rỗng. Nhìn hai đầu khoen chỗ khoá: ống rỗng có khi thấy lỗ ở đầu ống. Hỏi người bán và xin ghi vào hoá đơn.
Khoen rỗng không nên bóp để chỉnh. Khoen hơi méo, khoá không khớp, đừng dùng tay bóp mạnh; ống rỗng sẽ gập chứ không cong đều. Mang ra tiệm nhờ chỉnh.
Khoen to trong sinh hoạt hằng ngày
Khoen to đẹp vì tạo khung cho khuôn mặt, nhưng đi kèm vài chuyện thực tế. Khoen to dễ vướng vào tóc dài, nhất là tóc xoăn, vào khăn quàng, cổ áo len, quai túi đeo chéo. Ở Việt Nam, chuyện đội mũ bảo hiểm khi đi xe máy là chuyện hằng ngày; quai mũ và phần lót có thể kéo khoen to, đè méo khoen rỗng, thậm chí kéo căng lỗ tai khi tháo mũ vội.
Nếu bạn đi xe máy thường xuyên, khoen nhỏ hoặc huggie là lựa chọn ít phiền hơn cho lúc đi đường; khoen to có thể để trong túi, tới nơi mới đeo. Khi tháo mũ, nghiêng đầu và tháo chậm, đưa tay gỡ quai khỏi khoen trước khi kéo mũ ra.
Khoen to cũng không hợp với vài công việc: chăm em bé (bé hay nắm, kéo), làm việc có máy móc quay, chơi thể thao đối kháng. Với những lúc như vậy, đổi sang nụ hoặc huggie không chỉ là chuyện thẩm mỹ mà là chuyện an toàn cho dái tai.
Chọn khoen theo mục đích
Một vài gợi ý để chọn nhanh:
- Đeo cả ngày, ít khi tháo: huggie đặc, khoá bản lề bấm, đường kính trong vừa khít khoảng lỗ cộng một chút.
- Đi làm văn phòng: khoen nhỏ đến vừa, bản mảnh hoặc vừa, trơn hoặc phay nhẹ.
- Đi chơi, đi tiệc: khoen to rỗng cho nhẹ, khoá chốt gài sau hoặc bản lề chắc.
- Dái tai mỏng hoặc lỗ đã hơi dãn: tránh khoen to nặng; chọn huggie bản dày để phân lực rộng hơn trên lỗ.
- Muốn một đôi đa năng: khoen cỡ vừa có thể treo thêm một charm nhỏ, đeo trơn hay có charm tuỳ dịp.
- Đi xe máy nhiều: huggie hoặc khoen nhỏ ôm sát; khoen to để dành lúc đã tới nơi.
Khi thử ở tiệm, đeo khoen rồi quay đầu, cúi xuống, nghiêng đầu như khi đội mũ: khoen nào vẫn khép chặt, không cấn, là khoen hợp.
Treo charm lên khoen và đổi kiểu một đôi khoen
Nhiều khoen nhỏ và huggie được thiết kế để treo thêm một charm nhỏ: một viên ngọc trai nhân tạo, một hạt kim loại, một mặt tí hon. Charm có khoen riêng, luồn vào khoen tai trước khi khép khoá. Một đôi khoen trơn vì vậy có thể đeo theo hai ba cách, tuỳ dịp.
Khi treo charm, nhớ rằng charm làm khoen nặng hơn và đổi điểm cân: khoen sẽ có xu hướng xoay cho charm nằm ở đáy, kéo phần khoá về phía trên hoặc phía sau tai. Với khoen bản lề bấm, không sao; với khoen kim luồn liền vòng, lực xoay có thể làm kim tuột khỏi ống, nên kiểm kỹ hơn.
Charm và khoen nên cùng màu và cùng độ cứng kim loại tương đối, vì chúng cọ vào nhau liên tục ở một điểm. Charm cứng treo trên khoen vàng tuổi cao mềm lâu ngày sẽ mài một rãnh nhỏ ở đáy khoen. Cũng đừng treo charm quá nặng lên huggie mảnh; huggie ôm sát nên mọi trọng lượng thêm dồn thẳng vào lỗ tai.
Nếu đã chán một đôi khoen, thợ có thể đổi cách khoá, thêm hàng phay, hoặc làm lại thành huggie bản dày hơn. Khoen rỗng thì ít lựa chọn hơn vì lượng kim loại ít; khoen đặc thì có nhiều đường đổi kiểu hơn.
Kiểm khoá khoen khi mua và khi đeo
Khoá khoen mòn dần theo số lần mở đóng. Vài phép kiểm đơn giản:
- Khi mua: mở đóng khoá vài lần. Khoá tốt cho tiếng tách rõ, đóng không cần ấn mạnh, đóng rồi lắc không tự bật.
- Nhìn chỗ khoá khép: hai đầu khoen phải gặp nhau thẳng hàng, không lệch, không hở.
- Khi đeo hằng ngày: mỗi vài tuần, tháo khoen ra, bóp nhẹ ở chỗ khoá xem có lỏng không.
- Với chốt gài sau: nhìn ngàm chữ U còn ôm kim chặt không; ngàm đã mở rộng thì kim dễ tuột.
- Với kim luồn liền vòng: kiểm kim cắm vào ống có sâu không; cắm nông là dễ tuột.
- Thấy khoá lỏng: ngưng đeo khoen đó, mang ra tiệm chỉnh. Việc chỉnh ngàm, chỉnh bản lề thường làm nhanh.
Một đôi khoen được kiểm khoá định kỳ có thể đeo nhiều năm; một chiếc khoen rơi giữa đường thì hiếm khi tìm lại được.
Câu hỏi thường gặp
Bông tai huggie bao nhiêu ly là vừa?
Tuỳ khoảng cách từ lỗ xỏ tới mép dưới dái tai của bạn. Đo khoảng này rồi chọn huggie có đường kính trong lớn hơn một chút để ôm sát mà không bóp. Lỗ xỏ cao hoặc dái tai dày thì cần đường kính lớn hơn.
Đường kính trong và đường kính ngoài của khoen khác nhau thế nào?
Đường kính ngoài đo mép ngoài khoen, đường kính trong đo khoảng trống bên trong. Hiệu giữa hai số là hai lần bản dày. Với khoen bản dày như huggie, chênh lệch đáng kể, nên luôn hỏi đường kính trong khi chọn cỡ.
Khoen tai rỗng bị móp có sửa được không?
Vết móp nhỏ đôi khi được thợ làm cho đỡ thấy, nhưng ống rỗng thành mỏng nên khó phẳng như cũ. Phòng hơn chữa: tháo khoen rỗng khi ngủ, khi đội mũ bảo hiểm, và cất riêng không để vật nặng đè.
Kiểu khoá khoen nào chắc nhất?
Bản lề bấm và chốt gài sau còn tốt đều khá chắc; bản lề bấm không có bộ phận rời nên ít rơi nhất. Khoá nào cũng mòn theo thời gian, vì vậy kiểm định kỳ quan trọng hơn chọn kiểu khoá.
Đội mũ bảo hiểm có nên đeo khoen to không?
Không tiện. Quai mũ và lớp lót có thể kéo khoen, đè méo khoen rỗng và kéo căng lỗ tai khi tháo mũ vội. Đeo huggie hoặc khoen nhỏ ôm sát khi đi xe, tới nơi mới đổi sang khoen to.
Hai tai đeo cùng một đôi khoen mà một bên ôm, một bên hở là sao?
Lỗ xỏ hai bên ít khi ở cùng vị trí, dái tai hai bên cũng có thể dày mỏng khác nhau. Đo riêng từng tai; nếu chênh nhiều, có thể chọn đường kính hợp với tai có khoảng lỗ lớn hơn để cả hai cùng đeo được.
